مهدى فرمانيان

120

آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )

و فاطميان به غير از جبهه داخلى ، با جبههء ديگرى نيز روبه‌رو شدند . بعد از مستعلى ، الآمر به احكام اللّه خليفه شد . دوران وى دوران قتل‌ها و دسيسه‌ها است . به دستور خليفه ، فرزند نزار به قتل رسيد و اين باعث شد كه فداييان نزارى در سال 524 هجرى آمر را به قتل رسانند . با قتل آمر حكومت فاطميان با انشقاق ديگرى روبه‌رو شد . دستگاه مركزى پسر عموى آمر ، عبد المجيد را نامزد امامت كرد ، ولى بعضى از اسماعيليان كه قائل به وراثت امامت از پدر به پسر بودند ، اين را نپذيرفته ، گفتند : آمر چند ماه قبل از مرگش صاحب فرزندى به نام طيّب شده بود و او امام است . ملكه سيده رئيس دعوت اسماعيليه يمن ، از مهم‌ترين افرادى بود كه امامت عبد المجيد را نپذيرفت و قائل شد كه طيّب - فرزندى كه هيچ‌كس آن را نديده است - امام است و اكنون در مخفىگاه بوده و در آينده ظهور خواهد كرد و اين‌چنين طيبيان راه خود را از فاطميان جدا كرده و در يمن تشكيلات جديدى به راه انداختند . « 1 » طيبيان قائل به غيبت طيّب بوده و امور خود را به وسيله داعيان انجام مىدهند . آنان معتقدند كه امامت در نسل طيّب تداوم يافته ، امامان در اين دوره ، در ستر زندگى مىكنند ، تا يكى از آنها ظهور كند و دورهء كشف آغاز گردد . سلسله داعيان مطلق طيبى تا اواسط قرن دهم در يمن مستقر بود و شاخه‌اى از آن در هند به فعاليت خود ادامه مىداد ، تا اينكه زعامت و رهبرى طيبيان به هنديان رسيد و داعى جلال بن حسن ، پايگاه دعوت طيبيان را از يمن به گجرات هند منتقل كرد و در آنجا مستقر گرديد . در سال 999 هجرى بين جانشينان داعى بيست و پنجم طيبيان ، داود بن عجب شاه اختلاف افتاده و طيبيان به دو شاخه داوديه و سليمانيه تقسيم شدند . اكثريت طيبيان از داود بن برهان الدين حمايت كردند و به داوديّه مشهور شدند . در سال 1200 هجرى عبد العلى سيف الدين ، چهل و سومين داعى داودى ، مدرسه‌اى به نام مدرسهء سيفى براى تحصيل علوم اسلامى - اسماعيلى تأسيس كرده كه اكنون با نام جامعهء سيفيّه از آن ياد مىشود . از سال 1385 هجرى تاكنون محمد برهان الدين به‌عنوان داعى پنجاه و دوم بهره‌هاى داودى ، رهبرى جامعه طيبى - داودى را به عهده دارد . طيبيان ، نظام فكرى فاطميان را حفظ كرده و به شريعت پايبند مىباشند و داعى را مثل امام ، معصوم مىدانند . از لحاظ فكرى و عملى در مقايسهء با نزاريّه طيبيان ، به اماميّه نزديك‌ترند و اعمال عبادى را انجام مىدهند و روز عاشورا به عزا مىپردازند و عيد غدير را جشن مىگيرند . جمعيت داوديه را حدود هفتصد هزار و سليمانيه را حدود صد هزار نفر برآورد كرده‌اند . « 2 »

--> ( 1 ) . گفتنى است كه دولت فاطميان در سال 567 هجرى به دست صلاح الدين ايوبى منقرض گرديد . ( 2 ) . مختصرى در تاريخ اسماعيليه ، ص 253 - 265 .