مهدى فرمانيان
100
آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )
1006 هجرى ، امام منصور باللّه قاسم بن محمد بن على از نوادگان هادى يحيى بن حسين ، امامت زيديه را به دست گرفت و با عثمانىها وارد مبارزه جدى شد و اين آغازى بود براى رهايى يمن و زيديه از سيطرهء حكومت عثمانىها . از منصور باللّه قاسم بن محمد كه بيشتر امامان زيدى پس از او تا دوران معاصر از نسل او بودند ، به دليل مقام والاى علمى و تلاش بسيار در احياى مكتب زيديه در آغاز قرن يازدهم كه در قالب تأليفاتى مهم و شاگردانى تأثيرگذار بروز داشته ، به عنوان مجدد مذهب زيدى در اين قرن ياد شده است . پس از وفات منصور باللّه قاسم بن محمد در سال 1029 هجرى دو فرزند او مؤيد باللّه محمد ( م 1054 ه . ق ) و متوكل على اللّه اسماعيل ( م 1087 ه . ق ) به ترتيب به مقام امامت رسيدند و هردو از امامان برجسته و مهم زيديه به شمار مىآيند . از آن پس با روى كار آمدن مجموعهاى از امامان كه اغلب از نسل منصور باللّه قاسم بن محمد بودند ، به تدريج حكومت امامان زيديه رو به ضعف و انحطاط گذاشت و در بسيارى از مقاطع با درگيرىهاى داخلى و نزاع مدعيان امامت همراه بود . اين ضعف و انحطاط به جايى رسيد كه در قرن سيزدهم كسى همچون محمد بن على شوكانى ( م 1250 ه . ق ) كه به مكتب اهل سنت گرايشى آشكار داشت و در نزد زيديه بهعنوان منحرف تلقى مىشد ، به مقام قاضى القضاتى امامان وقت رسيد و تقريبا در همهء امور حكومت دخالت داشت . اين انحطاط و اختلاف سرانجام به بازگشت مجدد عثمانىها در اواخر قرن سيزدهم هجرى و اشغال مجدد يمن انجاميد . زيديه يمن در عصر حاضر در اواخر قرن سيزدهم و اوائل قرن چهاردهم هجرى ، در حالى كه يمن بار ديگر به اشغال عثمانىها درآمده بود ، هنوز برخى امامان زيديه مطرح مىشدند ؛ هرچند توان بسط قدرت سياسى و تشكيل حكومت مستقل را نداشتند . در اين مقطع نيز گاهى بهطور همزمان چند نفر مدعى مقام امامت زيديه مىشدند . برجستهترين امامان زيديه در اين مقطع منصور باللّه محمد بن عبد اللّه وزير ( م 1307 ه . ق ) و مهدى لدين اللّه محمد بن قاسم حوثى ( م 1310 ه . ق ) بودند . تا اينكه در سال 1307 هجرى پس از وفات محمد بن عبد اللّه وزير ، منصور باللّه محمد بن يحيى حميد الدين بهعنوان امام زيديه خود را مطرح كرد و اين آغازى بود بر سلسلهاى از آخرين امامان زيديه از