حسن الحسيني النجفي القوچاني ( آقا نجفى قوچانى )
72
شرح دعاى صباح ( فارسى )
وقاية عطف است بر جنّة به معنى نگهدارى . مرديات جمع مردى به معنى مهلك ، و مهلكات هوى بسيار است عمدهء آنها اطراف ششگانه رؤساى ثلاثه است ، يعنى اطراف عفّت و شجاعت و حكمت كه مجموع اينها عدالت است و دو طرف عفّت يعنى طرف افراط و تفريط ، شره و خمود است و دو طرف شجاعت جبن و تهوّر است و دو طرف حكمت ، جربزه و بلاهت است و اين اطراف ششگانهء اصول مهلكات است كه باقى صفات ذميمه و اخلاق رذيله راجع به اينها است كما آنكه آن سه حدّ وسط از منجيات است و كليهء اخلاق حسنه و صفات حميده راجع است به اينها و مجموع اين سه را عدالت گويند [ 1 ] يعنى : و قرار بده شب مرا سپر دشمنان و نگهدارى از مهلكات هوى چنانچه نگهدار قرار دادهاى از هوام و حشرات الارض . انّك قادر على ما تشاء . إنّ در موضع تعليل است و القدرة در نزد متكلّم به معنى صحّت فعل و ترك است و در نزد حكيم اين معنى مخصوص است به قدرت مخلوق و شامل نشود قدرت خالق را چو صحّت به معنى امكان است و امكان چه ذاتى و چه وقوعى باشد لايق به جناب واجب الوجود نخواهد بود چون او واجب است ، من جميع الجهات پس معنى كه شامل قدرت حق بشود ، او بودن فاعل است بحيثيتى كه اگر بخواهد بكند و اگر نخواهد نكند و صدق قضيهء شرطيّه منافات ندارد با وجوب و امتناع طرفين ، يعنى وجه آنكه اين مطالب را از تو خواهانم و اين حوائج را از تو آرزومندم نه از غير تو به جهت آنكه تو قادر و توانايى بر هر چه بخواهى از اعطاى عطيّات و افاضهء فيوضات . تؤتى الملك من تشاء و تنزع الملك ممّن تشاء و تعزّ من تشاء و تذلّ من تشاء
--> [ 1 ] راجع به اين سه قوّه رئيسه يعنى عفّت و شجاعت و حكمت و همچنين اطراف و خدم و حشم و جنود و سپاهيان آنها به كتاب شريف جامع السّعادات و يا معراج السّعادهء نراقييّن رحمهما اللّه مراجعه فرماييد .