و رستگارى از بليّات است چون كليد في الجمله مناسبتى دارد با امتعهء پستى كه به او باز مىشود ، كليد كاهدان يقينا مثل كليد خزينه نيست پس معنى اين كه اين در را با كليد رحمت و فلاح باز كن ، آن است كه در اين صبح قرار بده براى ما نعمتهاى وافره و فيوضات كثيره و رستگارى از بليّات و هواجس نفسانى و وساوس شيطانى . بطن [ 1 ] : مراد از صباح انوار الهيّه است كه وارد بر قلوب سالكين راه حقيقت شود به واسطهء فتوحات قلبيّه كه يكى فتح قريب باشد « نصر من اللّه و فتح قريب » [ 2 ] و يكى فتح مبين « انّا فتحنا لك فتحا مبينا » [ 3 ] و ديگرى فتح مطلق « اذا جاء نصر اللّه و الفتح » [ 4 ] و مراد از مصراعين بنا بر اين علم و عمل است و مفتاح رحمت و قوّت بر طاعت است و مفتاح فلاح حول از معصيت است « لا حول و لا قوّة الاّ باللّه » پس كلام كنايه است از طلب‌كردن توفيق علم و عمل به جهت حصول فتح انوار الهيّه بر قلب - رزقه الله لنا و للمؤمنين . و البسنى اللّهمّ من افضل خلع الهداية و الصّلاح ، عطف است على السّابق و در البسنى استعاره تبعيّه است به واسطهء تشبيه هدايت به لباس در اشتمال و ستر مساوى « 1 » خلع به كسر خاء و فتح لام جمع خلعت است و ذكر او ترشيح استعاره است و لعل مراد از هدايت خصوص هدايت به امور دينيّه است از معارف و احكام و مراد از صلاح در امور دنيويّه كه منوط است به آنها تعيّش بشر ، يا مراد از هدايت ، هدايت به مطلق افعال خيريّه دينيّه و دنيويّه است و مراد از صلاح ، صلاح اوصاف احوال و حوادث نفس است كما آن كه مىشود كه مراد از مفتاح رحمت در فقرات سابقه طلب امور خيريهء دنيويّه باشد و مراد از مفتاح فلاح طلب رستگارى از بليّات اخرويّه باشد . يعنى : و بپوشان بار خدايا ! مرا از بهترين خلعتهاى هدايت تا كه بينا باشم به طرق امر

--> [ 1 ] منظور از بطن ، باطن و معنايى ماوراى معنى ظاهرى است . مرحوم مؤلّف در مواردى به بطن البطن يعنى ماوراى باطن نيز پرداخته است . [ 2 ] صف - 13 : نصرت و يارى از طرف خدا است و پيروزى نزديك است . [ 3 ] فتح - 1 : ما براى تو پيروزى آشكارى فراهم ساختيم . [ 4 ] نصر - 1 : هنگامى كه يارى خدا و پيروزى فرا رسد . ( 1 ) پوشاندن معايب و بديها .