و في الحديث : « انه لا يوصف بالكيف و كيف أصفه بالكيف و هو الذي كيّف الكيف » « 1 » و في حديث آخر « ما وحّده من كيفه » و في حديث آخر : « كيف أصف ربى بالكيف و الكيف مخلوق و الله لا يوصف بخلقه » « 2 » و غير ذلك من الأخبار و الأدلة و هي عرض و هو ليس في مرتبة الوجود و الموضوع و انما فيه قوته و حامل القوة هو المادة و لا وجود لها بدون الصورة و المركب منهما جسم ، تعالى عن ذلك علوا كبيرا . [ 1 ] نكته : بدان كه بنا بر عموم مجانسه همهء انحاء اتّحاد راحتى اتّحاد در كيف را كما آنكه اشاره شد وجه ذكر او ، ثانيا و تنزيه حق از او بالخصوص كثرت وقوع اتّحاد در كيف كه معنى مشابهت است در موجودات ، لهذا نفى آن اهم از باقى است چو توهّم وقوع آن قريب خواهد بود كما لا يخفى . يا من قرب قربا من خواطر الظّنون ، [ 2 ] خواطر جمع خاطرها و او چيزى است كه وارد بر قلب مىشود بدون فكر و رويه و هو بالقسمة الاوليه چهار قسم است : چون آن چيز يا امر ربّانى است پس وحى ناميده مىشود ، يا امرى است ملكى پس الهامش گويند ، يا امرى است نفسى پس او را هاجس خوانند و يا امرى است شيطانى پس او را وسواس گويند و معلوم گردد به ميزان شرع . پس اگر چيزى است كه در شرع موجب قرب به خدا است ، پس از دو قسم اوّل است و اگر از مكروهات شرع است ، پس از دو قسم آخر است

--> نيز حادث است و اگر بگوييم كيفيات و صفات حق ، قديمند ( چنان كه اشاعره گويند ) و خارج از ذات قهرا تعدّد قدما لازم آيد و بلكه خداوند مبرّا از كيفيّات و صفات خارج از ذات است بلكه صفات او عين ذات مقدّس او و او داراى وحدت حقّهء حقيقيّه است . [ 1 ] در كتب كلامى ثابت شده است كه در خداوند هيچ نوع تركيبى ( چه تركيب خارجى و چه ذهنى ) راه ندارد ، او بحث و بسيط من جميع الجهات است . [ 2 ] در بعضى از كتب ادعيه ، كلمهء قربا نيامده و به جاى خواطر ، خطرات آمده است . ( 1 ) كافى ، ج 1 ، كتاب التّوحيد ، باب النهى عن الصفة به غير ما وصف به نفسه ، حديث 12 ، از امام صادق عليه السلام . ( 2 ) كافى ، ج 1 ، كتاب التّوحدى ، باب النهى عن الكلام في الكيفية ، حديث 9 از پيامبر صلى اللّه عليه و آله در پاسخ يهودى ، به نقل از امام صادق عليه السلام آمده است .