3 . أمّا ابليس فانّه ادّعى تكبّره و رجع الى حوله . 4 . و أحمد ادّعى تضرّعه و رجع عن حوله . 5 . بقوله : « بك أحول ، و بك أصول » و بقوله : « يا مقلب القلوب » و قوله : « لا أحصى ثناء عليك » . 6 . و ما كان فى أهل السماء موحّد مثل ابليس . 7 . حيث ألبس عليه العين ، و هجر اللحوظ و الألحاظ « 1 » فى السرّ ، و عبد المعبود على التجريد « 2 » . 8 . و لعن حين وصل الى التفريد ، و طرد حين طلب المزيد . 9 . فقال له : « اسجد » قال : « لا غير » ، قال له : « وَ إِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي » « 3 » قال : لا ضير « 4 » ، ما لى الى غيرك سبيل ، و انّى محبّ ذليل « 5 » . 10 - 11 . قال له : « استكبرت » قال : لو كان لى معك لحظة لكان يليق بى التكبّر « 6 » و التحيّر « 7 » ! فكيف و قد قطعت معك الأدهار « 8 » ؟ فمن أعزّ منّى و أجلّ ؟ و أنا الذى عرفتك ؛ فى الأزل « أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ » « 9 » لأنّ لى قدمة فى الخدمة ، و ليس فى الكونين أعرف منّى بك . و لى فيك ارادة « 10 » و لك فى ارادة ، ارادتك فى سابقة ، و ارادتى فيك سابقة ؟ ، ان سجدت لغيرك و ان لم

--> ( 1 ) . لحوظ و الحاظ از لحظ ، لحظ ، ديده ، نظر ، نگاه ، عنايت و توجه ، در نظر داشتن ، لطف . ( 2 ) . تجريد : تنهايى گزيدن ، برهنه كردن ، تنهايى ، پيرايش ، عارى شدن بنده از قيود مادى و حجابهاى ظلمانى و انصراف از غير خداوند و توجه به ذات احديت . در اينجا به معناى تنهايى . ( 3 ) . سورة ص ، الآية : 78 . ( 4 ) . ضير : از ضار به معناى صدمه زدن ، آسيب رساندن ، خسارت وارد كردن ، گزند زدن ، خسارت ، ضرر ، رنجش ، گزند ، شرارت ، لا ضير : عيبى ندارد . ( 5 ) . ذليل : پست ، فرومايه ، خوار ، حقير ، زبون ، نكوهيده ، مطيع ، رام ، سربه‌راه ، سست مهار ، نرم ، افتاده ، متملق و چاپلوس . ( 6 ) . تكبّر : از كبر ، كبر به معناى كبر ، تكبر ، نخوت ، خودپسندى ، جاه‌فروشى ، بزرگىفروش ، باد سر شدن ، خود را بزرگ پنداشتن . ( 7 ) . تحيّر : از حير ، حار ، حيرة ، سردرگمى ، پريشانى ، گيجى ، سرگشتگى ، ترديد ، بىتصميمى ، درماندگى . ( 8 ) . ادهار : از دهر ، زمان ، عصر ، دوره ، ازل ، ابد ، تقدير ، سرنوشت . ( 9 ) . سورة الأعراف ، الآية : 12 . ( 10 ) . ارادة : خواستن ، خواست ، ميل ، قصد ، آهنگ ، شوق شديد ، عزم‌وجزم استوار ، خواست و قصد محكم .