حسين بن منصور الحلاج ( مترجم : قاسم مير آخورى )

171

مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى )

سورهء فرقان 114 . . . . خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً « 1 » حسين گويد : اولين چيزى كه خداوند آفريد شش چيز برحسب شش وجوه بود و با اين كار تقدير ( تعادل ) عالم را صورت بست ؛ وجه اوّل ، مشيّت است كه آن را نور خلق كرد ، آنگاه نفس را خلق كرد ، پس از آن روح را ، بعد صورت و سپس حروف صامت را و آنگاه اسما را آفريد . شش چيز آن : اوّل نور ، سپس رنگ ، بعد طعم ، آنگاه رايحه را . پس از آن زمان ( دهر ) را و بعد مقدار را آفريد . شش صورت تقدير ( تعادل ) : اوّل ظلمت ( عماء ) را آفريد ، بعد نور را خلق كرد . سپس حركت را ، بعد سكون را ، پس از آن وجود را ، بعد عدم را . پس از آن بدين ترتيب ، برحسب ديگر وجوه . گفته‌اند آنچه خدا نخست خلق كرد ، دهر بود سپس قوّه ، بعد جوهر ، پس از آن صورت و بعدا روح و سپس برحسب اين ترتيب ، هر مخلوقى را ، يكى پس از ديگرى ، برطبق شش وجوه آفريد . آنها را در نهان ( غامد ) علم خويش خلق كرد و تنها خود بر آن آگاه بود . آنها را تعادل و توازن بخشيد و همه چيز را در علم خويش حساب كرد . 115 . وَ لا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا . . . « 2 » حسين گويد : بدان كه اشيا ، قائم به خود نيستند . بلكه به چيز ديگرى قائم هستند . و چگونه اين‌چنين نباشند و او بر سود و زيان خود مالك نيست . و چون به آنچه براى خودش تملك كرده ، بنگرد . ( از سود و زيان ) درواقع سود و زيان را مالك شده است . پس تو الوهيت را به غير ، مستحقش گردانيدى ( پس تو الوهيت را با چيز ديگر عوض كردى ) .

--> ( 1 ) . فرقان ، آيه 2 ؛ و هر چيزى را بيافريده است و آن را به اندازه آفريده است . ( 2 ) . همان ، آيه 3 ؛ نه مالك سود و زيان خود هستند .