حسين بن منصور الحلاج ( مترجم : قاسم مير آخورى )
160
مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى )
آنان است ، اگر او را حمد و سپاس مىگزارند ، به خاطر آنان است . اگر او را اطاعت مىكنند ، براى رستگارى خويش است ! هيچ چيزى كه از آنان آيد به خاطر خدا نيست و خدا از آن بىنياز است ! سوره ابراهيم 74 . وَ ما لَنا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ « 1 » از حلاج پرسيدند : توكّل چيست ؟ گفت : آتشى كه در زير قضا و قدر است ، ( مانند آتشى كه در زير خاكستر باشد ) . ( توكل برحسب موارد محمود است ) . سوره حجر 75 . إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ « 2 » از حسين دربارهء فراست دريافتن باطن چيزى پرسيده شد . گفت توجه نظر از يك نظر او راست . آنگاه از حقيقت آنچه او راست وى را باخبر كرد . 76 . وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ « 3 » فارس گويد : « وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ » تا به يقين برسى چون با پرستش او حق بندگىاش را بجا نياوردى و فارس گويد : آنكس كه به معبودش بنگرد از عبادتش سقوط كند و آنكس كه به عبادتش بنگرد از معبودش سقوط كند و حسين دربارهء اين آيه گفت : « وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ » يعنى تا به يقين برسى زيرا تو نمىتوانى او را پرستش كنى و كسى او را نمىتواند عبادت كند تا اينكه به عبوديت ابتداء و انتهاء نايل آيد . در اين حالت مستوجب مكافات و آلام خواهد شد .
--> ( 1 ) . ابراهيم ، آيه 12 ؛ چرا بر خدا توكّل نكنيم . ( 2 ) . حجر ، آيه 75 ؛ در اين عبرتهاست براى پژوهندگان . ( 3 ) . همان ، آيه 99 ؛ و پروردگارت را بپرست ، تا لحظهء يقين فرا رسد .