حسين بن منصور الحلاج ( مترجم : قاسم مير آخورى )
109
مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى )
پرسيدند كه : هرگز از اين قوس تير انداخته است ؟ گفت : سه بار ، يكى به قوم نوح انداخت ، همه را غرق گردانيد . يكى به فرعون و جنود و قومش كه همه را در نيل هلاك كرد . و يكى قريش را . « وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى » « 1 » و اين امانت است از غرق . يا بدين قوس ، قوس ملايكه خواهد ، كه از آن رجم شياطين اندازند . خداوند فرمود : « وَ يُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ دُحُوراً » « 2 » يا فلك خواهد كه آن قوس حق است ، كه از آن تير قدر اندازد . يا خود قوس قدر ، يا قوس قضا ، يا قوس علم قديم ، يا قوس ازل و قوس ابد . و اين دو مقام از دنو مصطفى است . خداوند فرمود : « دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » . « 3 » بيت وسيع ، بيت معمور « 4 » است ، اين صحيح است ؛ يا بيت المقدّس ، يا حرم قربت ، يا جنّت ، يا خزاين كرسى ، يا عالم عرش ، يا عالم روح ، يا محلّ معرفت از روح . معنى حديث آنكه منظور حقّ شد ( سعيدش گرداند ) ، در خزاين صفات افتاد ، كه اين صفات ذات قديم است ، آن را مبدأ و منتهى نيست . هركه عنايت از در ازل سبق برد ، مقبول حق گشت تا به آباد . خداوند فرمود : « إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ » « 5 » و نيز صفير مرغان تجلّى در زور اركان عرش گويد : ( منظور پيامبر اكرم ( ص ) ) « السعيد من سعد فى بطن امّه و الشّقىّ من شقى فى بطن امّه » . « 6 » [ روايت ] 6 روايت كند : از سحاب متراكم ، از برق خاطف « 7 » ، از رعد مقدّس ، از ملك لطيف ، از
--> ( 1 ) . انفال ، آيه 17 ؛ آنگاه كه تير مىانداختى ، تو تير نمىانداختى ، خدا بود كه تير مىانداخت . ( 2 ) . صافات ، آيهء 8 ؛ و از هر سو رانده شوند تا دور گردند . ( 3 ) . نجم ، آيه 8 ؛ سپس نزديك شد و بسيار نزديك شد تا قدر دو كمان ، يا نزديكتر . ( 4 ) . بيت المعمور : بنابر روايات ، آدم هنگامى كه به زمين تبعيد شد ، دلتنگ بود ، نزد پروردگار ناليد ، آنگاه خداوند خانهاى در محل كعبه از ياقوت سرخ بنا كرد ، تا آن اندوه از آدم برفت و آن خانه را بيت المعمور نام نهاد . عرفا ، بيت المعمور را دل عارف مىدانند كه با معرفت و محبت خداوند آبادان است و به نظر او زنده است و به لطف او شادان است . ( 5 ) . انبياء ، آيه 101 ؛ كسانى كه پيش از اين مقرر كردهايم كه به آنها نيكويى كنيم ، از جهنم بركنارند . ( 6 ) . محمد ( ص ) : خوشبخت كسى است كه از شكم مادرش خوشبخت آفريده شده و بدبخت كسى است كه از شكم مادرش بدبخت آفريده شد . منابع ديگر حديث عبارتند از تمهيدات ، ص 182 ، شرح التعرف ، ص 669 ، انس التائبين و صراط اللّه المبين ، ص 233 ، مرصاد العباد ، ص 336 ، معارف سلطان ولد ، ص 85 ، الانسان الكامل ، ص 207 ، كشف الحقايق ، ص 72 ، اوراد الاحباب ، ص 21 . ( 7 ) . برق خاطف : برقى كه چشم را خيره كند ، خيرهكننده .