آيه‌هائى در خور امثال و مطلق يا عبر * يا مقيّد جملتا دارد بطور معتبر از عزائم يا رخص « 1 » دارد بيانى دلربا * از غوامض يا جمل « 2 » تعبيرهائى جانفزا هكذا هر آنچه مربوط حرام است و حلال * سورهء پنج آيهء سه مىزند بر آن مثال اوّل مائده ( احلّت لكم بهيمة الأنعام در مورد حليّت ) حرّمت عليك الميته و الدّم و لحم الخنزير - در مورد حرمت ) ( الصّلوة ) آغاز و مبناى جميع واجبات * در كنارش واجب ثانى همانا چون زكات بهر مردم امر ( اتوا و اقيموا ) صادر است * آمرش در سورهء دو كردگار قادر است وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ بقره 43 در خصوص مستحبّات آيهء هفتاد و نه * در تهجّد آنچه فرموده برايش دل بنه وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً « 3 » ناسخش در سورهء نه آيهء پنج اندرون * آيهء منسوخ همانا انتهاى كافرون فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ « 4 » لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ « 5 » ميدرخشد آيهء رخصت ، بسان ماه بدر * سورهء دو حاوى آن در قداست ليل قدر فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ « 6 » در عزيمت تابناك است و درخشان چون قمر * آيه‌اى در آسمان سورهء دو مستطر فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ « 7 » آيه‌اى در جامعيّت همچو نور آفتاب * در فضاى سورهء پنجم ، نمايان بىنقاب متن آن من اجل ذالك عطف دارد بر خواص * ليك در معنى گهى بر كلّ دارد اختصاص مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْساً . . . . « 8 » آيهء عبرت كه نوعى پند و وعظ كامل است * بيست و پنج سورهء هفتاد و نهمّ شامل است

--> ( 1 ) رخص رخصتها ( 2 ) جمل جمله‌ها ( 3 ) سورهء اسراء آيهء 79 ( 4 ) سورهء توبه آيه 5 ( 5 ) سورهء كافرون آيهء آخر ( 6 ) بقرهء آيه 184 ( 7 ) سورهء بقره ، آيهء 185 ( 8 ) مائده 32