محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1643
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
[ بيت ] نخورده سيلى سرپنجهء زور * نليسيدست گاو حادثاتش كچهگل كردن - كنايه از ظاهر شدن راز باشد . گرگبند - كنايه از زبون كردن باشد . مثالش نظامى گويد : [ بيت ] ازين گربه « 1 » گون خاك تا چند چند * بشيرى توان كردنش گرگبند گلمهره « 2 » - يعنى گروهه . مثالش خلاق المعانى : بيت زمانه از تو به گل مهره گوهرى بخريد * كه قدر آن نشناسد كسى ز والايى و نيز كنايه از زمين و قالب آدمى باشد [ 1 ] و از بيت مرقوم نيز اين معنى مىتوان فهميد . مثالش بمعنى دوم شيخ نظامى فرمايد : بيت چه دانى چه صنعت درانداخته * كه گلمهره جان تو پرداخته و بمعنى اول نيز اين بيت مناسبت دارد . بيت گرگدو - كنايه از دويدن بسرعت باشد . مثالش ملا جامى فرمايد : [ بيت ] كهنه كركاويى « 3 » برابر داشت * كرد در پاى و گرگ دو برداشت كوتهنظر - كنايه از عاقبت ناانديش و بىتدبير باشد چنان كه « 4 » شيخ سعدى گويد : بيت چشم كوتهنظران برورق روى نگارين * خط همىبيند و عارف قلم صنع خدا را و بمعنى بخيل نيز گويد . مثال اين معنى هم او [ 2 ] فرمايد : [ بيت ] تو كوته نظر بودى و سستراى * كه مشغول گشتى بجغد از هماى معنى اول نيز ازين بيت مىتوان فهميد . و كوتاه بين نيز گويند بهر دو معنى و بمعنى اول نيز هم او [ 2 ] فرمايد :
--> ( 1 ) - « س » : كريه . ( متن از « غ » است ) . ( 2 ) - اين تركيب از « غ » است . ( 3 ) - « س » : كركاوى . ( 4 ) - اصل : چنانچه . ( 1 ) و هر گلوله و مهره كه از گل سازند . ( برهان ) . ( 2 ) يعنى : سعدى .