شعر « 1 » هرگز نشنيده‌ام كه يارى * بىيار صبور بوده تا من هرمز - همان هرمزد مرقوم يعنى مشترى [ 1 ] و نيز نام پسر نوشيروان . و ديگر نام عاشق گل « 2 » مثال معنى اول سراج الدين راجى گويد : شعر بقسمت ازل ارزاق خلق مرهونست * مدان « 3 » سعادت و نكبت ز هرمز و كيوان و خواجو كرمانى نيز گويد : بيت بهرهء بهرام مده جز سنان * وز سر هرمز بفكن طيلسان مثال معنى دوم شيخ سعدى گويد : شعر « 1 » شنيدم كه در وقت نزع روان * بهرمز چنين گفت نوشيروان مثال معنى سوم نزارى گويد : شعر « 1 » بلبل هرمز صفت در طلب وصل گل * كرد بسى اجتهاد برد بسى انتظار و نام شهرى نيز باشد كه جرون نيز گويند [ 2 ] . هرگز - [ بفتح‌ها و كسر كاف فارسى و سكون راى مهمله ] بمعنى هرگز باشد [ 3 ] . مثالش ناصر خسرو گويد : شعر كى كرد بهين كار جز بهين كس * حلاج نبافد هرگز ديبا هيز - به وزن و معنى حيز باشد [ 4 ] . هلندوز « 4 » - [ بفتح‌ها و لام و سكون نون و واو ] گياهى باشد كه در داروها به كار برند و هلندور - به راى مهمله - « 5 » نيز به اين معنى است . هوز - [ بضم هاء ] نام مقامى است . و در فرهنگ بمعنى آواز تند و تيز كه از طاس و امثال آن برآيد

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : كه . ( 3 ) - « س » : بدان . ( 4 ) - « س » : هندوز . ( 5 ) - « س » : هلندوز . . . ( 1 ) هرمس . ( 2 ) در برهان نام روز اول از هر ماه پارسى . ( ارمز . ارمزد . اورمزد . ) و فرشته‌اى كه مصالح روز مذكور متعلق به اوست و نام پسر بهمن بن اسفنديار و بمعنى رب الارباب نيز هست . ( چه يونانيان مشترى را رب الارباب مىناميدند و ايرانيان نيز نام اهورا مزدا را بر آن نهادند . حاشيهء برهان ) و نام جزيره‌اى نيز هست در خليج فارس . ( 3 ) برهان ندارد . ( 4 ) يعنى مخنث و پشت‌پائى .