محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1441
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
بيت نواى « 1 » تو اى خوب ترك نوآئين * در آورد در كار من بينوائى نوژان - [ بنون و زاى فارسى . به وزن كوران ] در نسخهء حسين وفائى رودخانهء با بانگ و نهيب و در تحفه بمعنى همان فوزان باشد - - كه در باب فاء مرقوم شد - - يعنى بانگ سهمناك . نشان - [ بكسر نون ] علامت باشد و ديگر بمعنى حصه و نصيب نيز آمده . مثالش بهر دو معنى شرف شفروه گويد : بيت گرديد كسى نشان اين خوان * يا خورد نشان دوستان كو و بمعنى نشاننده و امر بنشانيدن نيز آمده « 2 » و باعتبار معنى اول رايت و علم را نيز نشان گويند چه آن نيز علامت اين كسست * [ 1 ] . نواريدن - [ بفتح نون ] يعنى ناخائيده فرو بردن [ 2 ] . مثالش زراتشت بهرام : شعر « 1 » گرفته بچنگال مىداردش * بدان تا بيكبار بنواردش نيمتن - يعنى جامهء آستين و دامن كوتاه . نيمتنه نيز گويند . مثالش شيخ نظامى گويد : شعر « 3 » نيمتنى تا سر زانوش هست * چرخ از آن بر سر زانو نشست و بر شخصى كه اعرج و اشل باشد نيز اطلاق كنند [ 3 ] چنان كه « 4 » حافظ شيراز گويد در حينى كه صاحبقران گيتىستان تيمور گوركان را فارس مسخر شد « 5 » : شعر نيمتنى ملك سليمان گرفت * چشم گشا قدرت يزدان ببين نگاشتن - [ بكسر نون ] يعنى نقش كردن و نوشتن . نگرستن - [ بكسر نون و راى مهمله و فتح كاف فارسى ] يعنى ديدن . مثالش حكيم سنائى فرمايد : شعر « 3 » منگر در بتان كه آخر كار * نگرستن گرستن آرد بار و نگريستن - باضافهء ياء - و نگريدن نيز به اين معنى است .
--> ( 1 ) - « س » : نوائى . ( 2 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - اصل : چنانچه . ( 5 ) - « ك » : فارس را مسخر كرد . ( 1 ) در برهان بمعنى هدف و نشانهء تير و تفنگ هم آمده است . ( 2 ) بلع ( عربى ) . ( 3 ) برهان معنى اخير را ندارد .