محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1427
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
نوك - [ بفتح نون ] در تحفه سر قلم و سر مژه و سنان و آهنى كه بر بينى موزه به جهت محكمى زنند باشد . مثال اين معنى مسعود سعد گويد : [ بيت ] ور كسى گويد كه مستم كى توانم خورد مى * كن بنوك موزهء تركانه او را هوشيار و در مؤيد سر تيغ و قلم و پيكان و جز آن باشد . نيلوپرك - نيلوفر باشد و آن را نيلوپر « 1 » نيز گويند * . نچك - [ بفتح نون و جيم ] [ 1 ] نوعى از سلاح باشد . كذا فى الادات و در فرهنگ تبرزين باشد مثالش سوزنى گويد : بيت گل روى تركى و من اگر ترك نيستم * دانم بدين قدر كه بتركيست گل چچك از چشمم ار بر آن چچك تو فتد « 2 » سرشك * تركى مكن بكشتن من برمكش نچك « 3 » نستك - [ بكسر نون و سكون سين مهمله و فتح تاى قرشت ] بمعنى محلوج « 4 » باريك پيچيده باشد در ادات الفضلاء . نوك - [ بضم نون ] بمعنى منقار مرغان باشد . مثالش امير خسرو گويد : شعر « 5 » طرفه مرغم ز شكل طرفه نماى * كه پرم در سرست و نوك بپاى و آن را نك نيز گويد [ 2 ] . مثالش هم او [ 3 ] گويد : شعر « 5 » نك طاوسكان و طاوسان * گاه خوردن شده زمين بوسان نغاك - [ بكسر نون با غين معجمه ] در نسخهء ميرزا بمعنى نادان و ابله و حرامزاده باشد . نموسك و نموشك - [ هر دو بفتح نون و ضم ميم ] و بعضى - بضم نون - گفتهاند مرغيست كه به عربى تيهوج گويند . نستاك - [ بكسر نون و سكون سين مهمله با
--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - « س » « ك » : چشم . . ديوان معزى : . . چكد . ( 3 ) - بجز « س » « ك » : نجك . ( 4 ) - « س » : مجلوج . ( 5 ) - « س » ندارد . ( 1 ) در نسخهها نجك است و برهان اين صورت را نيز ضبط كرده است ، شعر سوزنى مؤيد آنست كه با جيم فارسى بهترست . ( 2 ) در برهان معنى سر قلم و سر كارد و خنجر و سنان و خار و آهنى كه بر بينى موزه محكم كنند و سر هر چيز تيز و سرهاى انگشتان نيز دارد . ( 3 ) يعنى : امير خسرو .