محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
966
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
بيت « 1 » بمراد دل او بودم من دى و پرى * بمراد دل خود باشم از امروز فراز « 2 » دوم بمعنى فرارفتن و درآمدن باشد . شيخ سعدى گويد : بيت درين اميد بسر شد دريغ عمر عزيز * كه هرچه در دلم است از درم فراز آيد سوم عكس نشيب باشد . مثالش حافظ شيرازى گويد : بيت مسافران بلا همره بلا باشند * كه مرد راه نينديشد از نشيب و فراز چهارم بمعنى در پوشيده و بسته باشد و امثال آن . مثالش هم او [ 1 ] فرمايد : شعر « 3 » صنعت مكن كه هر كه محبت نه راست باخت * عشقش به روى دل در معنى فراز كرد و پنجم بمعنى باز كرده و گشوده نيز آمده . مثالش خلاق المعانى فرمايد : چو مطرح ارچه كه افكندهايم و پى سپريم * بپشتى تو چو مسند شويم سينه فراز ششم در نسخهء وفائى بمعنى خون « 1 » باشد و در فرهنگ بمعنى جمع نيز باشد . مثالش فردوسى گويد : شعر « 3 » بارمان واروند مرد هنر * فراز آورد گونه گون سيم و زر و ديگر بمعنى بالا نيز آمده . مثالش خلاق - المعانى گويد : بيت « 3 » گردون نهاده بر ره تو صد هزار چشم * تا جز فراز ديدهء او گام نسپرى و بمعنى نزديك و قريب نيز آورده [ 2 ] . مثالش هم او [ 3 ] فرمايد : بيت رسول مرگ بناگه به من رسيد فراز * كه كوس كوچ فروكوفتند كار بساز فراويز - سجاف باشد [ 4 ] . مثالش خاقانى گويد : شعر
--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - در ديوان فرخى : گر نبودم بمراد دل او دى و پرير - بمراد دل او باشم . . . ( 3 ) - كلمه از « ن » است . ( 1 ) يعنى : حافظ . ( 2 ) در برهان معانى : پهن شده و پخش گرديده و بعد ازين و عقب و پس و زمان و فرود و بلند و بلندى و امر ببلند شدن و بالا رفتن و اسم فاعل آن يعنى بلند شونده و بالا رونده و سركش اعم از اسب و مردم و آلت تناسل و معنى وصل و زياده و زايده و درآمدن و فرارفتن نيز دارد . ( 3 ) يعنى : خلاق المعانى . ( 4 ) فريز نيز به اين معنى است .