محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1316

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

شعر روز مهر و ماه مهر و جشن فرخ مهرگان * مهر بفزا اى نگار مهر چهر مهربان و بمعنى اول و اين معنى لامعى جرجانى نيز گويد « 1 » : بيت سروش مهر فكنده باولياى تو بر * هميشه تا بود اندر زمانه مهر و سروش - - سروش اول فرشته باشد و سروش دوم روز هفدهم ماه باشد - - . و نام آتشكده‌اى نيز باشد . مثال اين معنى فردوسى گويد : شعر چو آذر گشسب و چو خراد مهر * فروزان چو بهرام و ناهيد و مهر و در مؤيد الفضلاء بمعنى سنگى سرخ نيز باشد . و در تحفه نام قصبه‌ايست در هندوستان از بلاد بيانه ، و نام مردى نيز كه عاشق ماه نام زنى بوده و در فرهنگ نام گياهى نيز باشد كه استرنگ نيز گويند و نام فرشته‌اى كه موكلست بر مهر و محبت و تدبير مصالح ماه مهر [ 1 ] به دو متعلقست نيز باشد [ 2 ] . مبار - [ بباى موحده . به وزن بهار ] روده‌اى - كه اندرون آن را از گوشت و دنبه پر كنند [ 3 ] . مثالش بسحاق گويد : بيت پيش سختو كه مبارست كمر بستهء او * نتوان گفت كه زناج نهالى دارد و بمعنى نهى از باريدن نيز باشد [ 4 ] چنان كه سراج الدين راجى گويد : شعر ( 2 ) لب چو تر كردم با شك شور خود * زين سبب ابر سخاوت گومبار ميامار - يعنى در حساب مياور و مشمار . مثالش سوزنى گويد :

--> ( 1 ) - اين جمله و شعر بعد آن و جملهء پس از آن از « ك » است . ( 1 ) و روز مهر ( شانزدهم هر ماه ) ( برهان ) . ( 2 ) در برهان معنى مردن ( اشتقاق عاميانه از مهرگان . حاشيهء برهان ) و قبهء زرينى كه بر سر چتر و علم نصب كنند نيز دارد . ( 3 ) عصيب ( عربى ) . زونج . جگرآگند . نكانه . نقانق . ( 4 ) برهان ندارد .