محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1251

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

گيتى - عالم [ 1 ] . و ديگر گلى باشد بغايت خرد كه از بحر ببصره مىآرند و بسيار خوش‌بو مىباشد [ 2 ] و در ميان جامه نهند كه هرگز بوى آن نرود « 1 » . مثال معنى اول شيخ سعدى گويد : شعر اى بار خداى گيتى آرا * بر بندهء پير خود ببخشاى مثال معنى دوم شيخ آذرى فرمايد : شعر گل گيتى نمايد و مشكين * ياسمين نام گيرد و نسرين * گربزى - [ بضم گاف و كسر باى موحده ] زيركى و دليرى و بخردى باشد و بمعنى طرارى نيز باشد . مثالش شيخ سعدى فرمايد : بيت كه تا جمع كرد آن زر از گربزى * پراكنده شد لشكر « 2 » از عاجزى گندائى - [ بفتح گاف ] يعنى تعفن و بدبوئى . مثالش ابن يمين گويد : [ بيت ] هدهد ار افسر بسر بر مىنهد * فعل زشت او و گندائيش بين گداغازى - در فرهنگ لولى و ريسمان باز باشد و گفته چون بفرس غازى لولى و ريسمان باز باشد خواستند كه ميان غازى غزا كننده كه عربيست و غازى كه لولى است فرقى باشد اين را گداغازى ناميدند . چنان كه مولوى معنوى گويد : بيت جنبش جان كى كند صورت گرمابه‌يى * صف‌شكنى « 3 » كى كند اسب گدا غازيى و مولانا مطهر « 4 » نيز گويد : [ شعر ] دمى كه مال ندادى ملوك را بسپاه * كنون چنانست كه گر مال آن كثير و « 2 » قليل شود برات گدا غازيان آينده * ز لوليانش كنيز كهن كند تحصيل

--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - « س » : شكن . ( 4 ) - « س » : ظهير . ( 1 ) جهان . روزگار . دنيا . و در برهان معنى زمين نيز دارد . ( 2 ) گيثى نيز آمده است ( برهان ) .