محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1244

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

بيت « 1 » ز نزم مخنقه‌اى يافت « 2 » شاخ گل منظوم * چو باد كرد گريوازهء شجر منثور - - نزم ، مه باشد يعنى ابرى كه روى زمين را تيره كند . و مخنقه - بكسر ميم و سكون خاى معجمه و فتح نون و قاف - به عربى گردن‌بند را گويند - . گاواره - دو معنى دارد : اول همان گهواره كه مرقوم شد و مثالش گذشت ؛ دوم در فرهنگ بمعنى گلهء گاو باشد كه گوپاره [ 1 ] نيز گويند « 3 » و در فرهنگ گاباره نيز آمده بمعنى دوم * . گاله - بمعنى جوال باشد [ 2 ] . گوش خبه - [ بضم گاف و فتح خاى معجمه و باى موحده ] جانورى كه در گوش مردم رود . گوش خزه [ 3 ] نيز گويند و گوش خبه در فرهنگ بمعنى چوبكى كه گوش را به آن كاوانند نيز آمده . گاو دوشه - همان گاودوش مرقوم . مثال حكيم روحى گويد : بيت خصم خر تو چو گاودوشه * از فاقه دو دست « 4 » بر سر آمد مع الياء گورى - [ به وزن دورى ] يعنى نشاط و عشرت [ 4 ] . مثالش رودكى گويد : بيت گورى كنيم و باده كشيم و بويم شاد * بوسه دهيم بر دو لبان پرپوشان

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : يافت . ( 3 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) - بجز « ن » : دوست . ( 1 ) در برهان گوباره است . ( 2 ) در برهان معنى دور مقابل نزديك و گلولهء پنبهء حلاجى كرده كه جهت رشتن مهيا كنند نيز دارد ( سليله . السامى فى الاسامى . از حاشيهء برهان ) . ( 3 ) گوش‌خزك . ( 4 ) و دويدن بمانند گور خر ( برهان ) .