محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1245

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

گرگ آشتى - صلح بنفاق باشد و فريب و حيله . مخزن اسرار : بيت باد كه با خاك بگرگ آشتى است * ايمن ازين راه زنا داشتى است گوهرزاى - در نسخهء ميرزا بمعنى نيكوكار و هنرمند و عادل و فصيح آمده [ 1 ] . گزنى - [ بفتح گاف و نون و سكون زاى « 1 » معجمه ] گل تر و خشك كه به عربى طين گويند [ 2 ] . گشنى - [ بضم گاف و كسر نون و سكون شين معجمه ] رفتن جانور نر بر ماده باشد [ 3 ] . گوهرى - يعنى اصلى . و ديگر گوهر شناس و بمعنى بدل و عوض نيز آمده . به دو معنى « 2 » اول حكيم انورى فرمايد : بيت « 3 » در زمان او هنر « 4 » نشگفت اگر قيمت گرفت * گوهرست آرى هنر او پادشاه « 5 » گوهرى و بمعنى آنچه از گوهر ساخته باشند نيز آمده مثال اين معنى خاقانى گويد : بيت « 3 » چشمهء خضر ساز لب از لب جام گوهرى * كز ظلمات بحر جست آينهء سكندرى و « 6 » بهمهء معانى گهرى - بحذف واو - نيز آمده [ 4 ] . بمعنى اول لامعى گويد : [ بيت ] عميد سيد ابو النصر احمد بن على * همام گوهربخش و مؤيد گهرى * گازى - [ به كسر زاى معجمه ] نام گلى است [ 5 ] . گيلى - نام طايفهء تركانست . و نيز منسوب به گيل كه گيلان نيز گويند . مثال معنى دوم شيخ نظامى گويد : بيت بخارى و خزرى و گيلى و كرد * بنان « 7 » پاره هستند هر چار خرد

--> ( 1 ) - « س » : راى . ( 2 ) - اصل : به دو معنى بمعنى . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - كلمه در « الف » زير سطر است در حاشيه . ( 5 ) - « س » : پادشاهى . ( 6 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 7 ) - « س » : بنا . ( 1 ) در برهان معنى بزرگ‌زاده و اصيل‌زاده نيز دارد . ( 2 ) و بمعنى تر و خشك عموما ( برهان ) . ( 3 ) و گشنى درخت چيزى از درخت خرماى نر بدرخت خرماى ماده دادن است . ( برهان ) . ( 4 ) برهان صورت اخير را ندارد و گوهرى را بمعنى ذاتى مقابل عرضى نيز آورده است . ( 5 ) كاذى عربى است و در هندى كيوره گويند . ( حاشيهء برهان ) .