محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1227

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

گسستن - [ بضم گاف ] يعنى بريدن و جدا شدن رشته و امثال آن و گسيختن « 1 » نيز گويند [ 1 ] . مثال اول مولوى معنوى گويد : بيت شير خدا بند گسستن گرفت * ساقى جان شيشه شكستن گرفت گوارشن - [ بفتح گاف ] همان گوارشت مرقوم [ 2 ] . گساردن - خوردن باده و غم و اندوه را گويند و بر خوردن غير اينها « 2 » اطلاق نكنند [ 3 ] . گرايستن - [ بفتح گاف و تاى قرشت و كسر ياى حطى ] يعنى ميل كردن [ 4 ] . گهزن - [ بفتح گاف و زاى معجمه ] يكى از افزار كفشگران باشد . حكيم سوزنى گويد : نظم « 3 » گمان برم كه بزراقى و بحيله‌گرى * ز كلك و گهزن و سنگ‌تراش و نشكرده گوپان - - بباى فارسى - به وزن و معنى چوپان كذا فى المؤيد [ 5 ] . مع الواو گاو - معروف [ 6 ] و نيز بمعنى صراحى كه به صورت گاو سازنده آمده . [ 7 ] مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت « 4 » آن لعل لعاب از دهن گاو فروريز « 5 » * تا مرغ صراحى كندت نغمه‌سرائى گرگاو - [ بضم گاف ] نوعى از پاافزار كه شاطران و پياده‌روان پوشند [ 8 ] . مثالش آذرى گويد : بيت بجست و جوى تو گردون چو عزم راه كند * ز خام ثور كند پاى ماهرا گرگاو گردرو - [ بكسر گاف ] يعنى عقد مرواريدى كه زنان بر دور روى بندند [ 9 ] چنان كه مولانا محمد عصار گويد :

--> ( 1 ) - « س » : گسختن . ( 2 ) - « س » : در نهان ( 3 ) - كلمه از « ن » است . ( 4 ) - « س » ندارد . ( 5 ) - بجز « ن » : ريزد . ( 1 ) برهان هيچيك از دو صورت را ندارد . ( 2 ) برهان گوارشن ندارد . گوارش . ( 3 ) برهان بمعنى گذاشتن نيز دارد ( 4 ) گراييدن . قصد و آهنگ و ميل و خواهش - كردن و پيچيدن كه نافرمانى كردن باشد ( برهان ) . ( 5 ) شبان . برهان گوبان را نيز گويد آمده است بمعنى گواره‌بان يعنى چرانندهء گاوميش . ( 6 ) يعنى چارپاى سم شكافته و نشخوار - كنندهء شاخدار . ثور . بقر ( عربى ) . نر آن را در تازى ورزو ( ورزاو ) گويند . ( 7 ) در برهان معنى مسافت سه كروه زمين و گرد و مبارز و دلير ( گو ) نيز دارد . ( 8 ) به گركابى شهرت دارد ( برهان ) . ( 9 ) در برهان بمعنى اطراف و دور نيز دارد .