محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1200

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

خوك باشد . دوم بيلى بزرگ باشد كه دو حلقهء آهنين بر دو طرف آن تعبيه كنند و ريسمانى بر آن بسته كشاورزان زمين به آن راست كنند . مثالش استاد عماره گويد : بيت « 1 » مركب و مجلس « 1 » و شمشير چه داند همى آنك « 2 » * سر و كارش همه با گاو و زمينست و گراز سوم تبشى كه از حرارت پيدا شود و بيشتر زنان را در وقت زادن واقع شود . مثالش ابو شكور گويد : بيت هرچه بخوردى تو گواريده باد * گشته گوارش همه بر تو گراز و شمس فخرى نيز فرمايد به اين معنى : بيت ز تاب آتش خشمت چنان شدست حسود * كه از حرارت بيچاره شد برنج گراز چهارم كوزهء پهن باشد كه بزرگان در غلاف گذارند . مثالش هم او [ 1 ] گويد : بيت هر آن گراز كه لب شاه بر لبش بنهد * شود زلال خضر آب در دهان گراز و حكيم اسدى بمعنى كوزهء سرتنگ آورده كه مسافران مىدارند و تنگ نيز مىگويند [ 2 ] و اين بيت ابو شكور مؤيد خود آورده : بيت « 1 » با نعمت تمام بدرگاهت آمدم * امروز با گرازى و چوبى همى روم پنجم بمعنى امر به خراميدن و تبختر باشد . ششم چوبى را گويند كه گاو و گوسفند بدان رانند به اين هر دو معنى نيز شمس فخرى فرمايد : بيت « 1 » بشادكامى در روضه‌هاى « 3 » عيش و طرب * هزار سال دگر هم برين نمط بگراز بشوى روى عروس ظفر ز گرد فتن * بكوب تارك اعداى مملكت به گراز و بمعنى امر استاد مختارى نيز گويد : بيت « 4 » چو باز پرواز اندر « 5 » هواى دولت كن * چو كبك در چمن ملك بىزوال گراز هفتم اسم فاعل باشد يعنى گرازنده و خواننده . مثال معنى اول و اين معنى اخسيكتى گويد در تعريف اسب :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - بجز « ك » : آنكه . ( 3 ) - « س » : روز ضها . ( 4 ) - كلمه از « ك » است . ( 5 ) - بجز « ك » : در . ( 1 ) يعنى : شمس فخرى . ( 2 ) كراز عربى است ( حاشيهء برهان مصحح دكتر معين . نقل از منتهى الارب ) .