محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1077
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
در فرس قاف نباشد . [ 1 ] كرمك - [ بكسر كاف ] مصغر كرم . و نيز اشنان باشد كه به آن رخت شويند [ 2 ] . كابوك - [ بضم باء ] جاى مرغان خانگى باشد . و زنبيلى كه در ميان خانه آويزند تا فاخته و كبوتر در آن بچه كند و باستعاره آشيان همهء « 1 » مرغان را كابوك گويند . مثالش حكيم انورى گويد : بيت تو پروريدهء كابوك آسمان بودى * از آن قرار نكردى در آشيانهء پست و در نسخهء وفائى - كابك به وزن گازر - نيز « 2 » به اين معنى است [ 3 ] مثالش اسفرنگى گويد : بيت « 3 » آنكه طبعش در كبوتر خانهء روحانيان * از بروج رفرف افلاك كابك مىكند كشتوك - [ بشين معجمه و تاى قرشت . به وزن مفلوك ] در فرهنگ بمعنى كشف باشد . كشكرك - [ به وزن شبپرك ] عكه باشد و بتازى عقعق گويند . كك - [ بفتح كاف ] در فرهنگ قسمى از نان كه كاك نيز گويند . و - بضم كاف - مرغ خانگى را كه مست شود و از تخم كردن بازايستد گويند [ 4 ] . كركرانك - [ بفتح كاف اول و دوم و سكون راى اول ] استخوانيست نرم كه بتازى غضروف گويند [ 5 ] . كوخك - [ بفتح كاف و واو و سكون خاى معجمه ] يك خوشه انگور را گويند و آن را به عربى خصله « 4 » گويند - بضم خاى معجمه و سكون صاد مهمله و فتح لام - . كباك - [ بباى تازى . به وزن مغاك ] رسنى باشد كه از ليف خرما ساوند و كبال - بلام - نيز گويند . كاچك « 5 » - [ بفتح جيم فارسى ] تارك باشد يعنى ميان سر [ 6 ] كذا فى المؤيد . مثالش عزيز مشتملى گويد :
--> ( 1 ) - كلمه در « الف » بالاى سطرست در حاشيه . ( 2 ) - « الف » : كايك نيز گويند . اما روى كلمهء گويند خط زدهاند ؛ « ن » : كايك نيز . ( متن از « ب » است ) . ( 3 ) - كلمه از « ك » است . ( 4 ) - « س » : حصله . ( 5 ) - « س » : كاجك . ( 1 ) قاق تلفظى از كاك در برخى لهجههاست . و برهان گويد بمعنى قرص ماه و نام قلعهاى از قلاع آذربايجان و بمعنى كاواك و ميان خالى نيز آمده است . ( 2 ) در برهان معنى لغز و چيستان ( ظاهرا مصف پردك ، بردك . حاشيهء برهان ) و طعامى كه از باقلا پزند نيز دارد . ( 3 ) در برهان آلت نان بر تنور چسباندن نيز هست كه رفيده باشد ( ظاهرا مصحف كمايوك . حاشيهء برهان ) . ( 4 ) در معنى اخير مرادف كرچ و كرك است . ( 5 ) كركرى . ( 6 ) كاچ - چكاد .