محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1054

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

مشهور [ 1 ] مثالش شيخ سعدى گويد : بيت « 1 » بر كوشيار آمد از راه دور * دل پر ارادت سر پرغرور كون خر - يعنى سخت درشت و نادان و بىتميز . شيخ سعدى گويد : بيت « 2 » گر بىهنر بمال كند فخر بر حكيم * كون خرش شما را گر گاو عنبرست و حكيم انورى نيز گويد : بيت « 1 » چون مر او را واضع خرنامه گيرد ريش گاو * گاو او در خرمن من باشد از كون خرى كوكنار - غلاف خشخاش باشد . مولانا جامى گويد : بيت ز كنگر دار كاخ شهريارى * چو حارس ديده شكل كوكنارى ببيدارى نمانده ديگرش تاب * خواص كوكنارش كرد در خواب و بر عصارهء آن نيز اطلاق كنند و آن منوم است [ 2 ] . مثالش عنصرى گويد : شعر « 2 » كوكنار از بس فرح داروى بيخوابى شود * گر برافتد سايهء شمشير او بر كوكنار « 3 » كرار - [ به دو راى مهمله . به وزن بخار ] همان كراراى مرقوم به دو معنى . كلاهور - نام پهلوانى مازندرانى . - كشمر و كشمير و كاشمر - هر سه نام شهريست منسوب بخوبرويان [ 3 ] مثال لغت اول انورى گويد : بيت « 1 » كنار دجله ز خوبان سيمتن خلخ * ميان رحبه ز تركان ماه رخ كشمير « 4 » مثال لغت دوم و اول نيز استاد عنصرى گويد : بيت چو كشمر بوم آن پرسرو و « 5 » با حسن * چو كشمير اصل آن پرنقش و « 5 » بافر « 6 » مثال لغت سوم سراج الدين راجى گويد : [ بيت ] هميشه درگه « 7 » تو پريلان تركستان * مدام مجلس تو پربتان كاشمرى

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - كلمه از « ب » است . ( 4 ) - بجز « س » : كشمر . ( 5 ) - واو از ديون عنصرى است . ( 6 ) - « ب » : مانى . ( 7 ) - « س » : تركه . ( 1 ) گوشيار جيلى مراد است . ( 2 ) در برهانست كه بعضى تخم خشخاش را نيز گفته‌اند . ( 3 ) كشمر مخفف كاشمرست ، شهركى بخراسان . و كشمير ناحيتى است از هند قديم كه امروزه ميان كشور پاكستان و هندوستان متنازع فيه است .