محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1042
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
نظم « 1 » كشفرود پرخون و زردآب گشت * جهان جاى آرامش و خواب گشت كفاند - [ بفاء ، به وزن دماوند ] يعنى شق زند و بتركاند . منوچهرى فرمايد : شعر « 1 » هيبتش الماس سخت را بكفاند * چون بكفاند دو چشم مار « 2 » زمرد كالد - [ به وزن نالد ] يعنى گريزد و در هم شود . مثال معنى اول مسعود سعد گويد : بيت « 3 » مطربان را بهم برآغالد * وز ميانه سبك برون كالد مثال معنى دوم بو على چاچى « 4 » گويد : بيت خواجه بيند سود خود را چون زيان * كالد از غم همچو موى زنگيان مع الراء كر - [ بفتح كاف ] توان و قوت باشد . مثالش فرخى گويد : بيت ملك آن باشد كورا بسخن باشد دست * ملك آن باشد كورا بهتر باشد كر و بمعنى مراد نيز آمده . سوزنى گويد : [ بيت ] ورا از دولت سلطان سلطانان زيادت شد * شكوه و حشمت و دولت نعيم و ناز و كام و كر « 5 » و شخصى را كه قوت سامعهاش باطل باشد نيز گويند [ 1 ] مثالش انورى گويد : [ بيت ] يكره اين دستبرد بنمايش * تا ببيند اگر نه كور و كرست و قسمى از مار را كه افسون در آن اثر نكند نيز گويند * . كام و كر - در نسخهء وفائى بمعنى مراد و تولا و پشت و پناهست [ 2 ] . كبر - [ به وزن ابر ] به پهلوى « 6 » خفتان را گويند . مثالش حكيم فردوسى گويد :
--> ( 1 ) - كلمه از « ن » است . ( 2 ) - « س » : بار . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - اصل حاجى . ( متن تصحيح قياسى است ) . ( 5 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 6 ) - « س » : پهلوى . ( 1 ) اصم ( عربى ) . و در برهان بضم اول نام رودى در فارس و ديگرى در شروان ( قفقازيه ) آمده و بمعنى برنج نيز آورده است ( اما در معنى اخير ظاهرا مصحف كرنج - برنج باشد . حاشيهء برهان مصحح دكتر معين ) . ( 2 ) برهان ندارد .