محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1041

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

كرداد - [ به راء و دال مهملتين . به وزن فرهاد ] بمعنى بنياد ديوار باشد [ 1 ] . كاسه‌رود - رودى معروف [ 2 ] . مثالش فردوسى گويد : بيت به سختى گذشت از سر كاسه‌رود * جهان از يخ و برف پر كاسه بود كافد - يعنى شكافد [ 3 ] . مثالش شاعر گويد : بيت « 1 » هر آن كو از هنر بسيار لافد * سر خود را بتيغ « 2 » طعنه كافد كزاد - [ به زاى معجمه . به وزن نهاد ] جامهء كهنه باشد . و - به راى مهمله - [ 4 ] نيز به نظر رسيده . كالبد - [ به سكون لام و فتح باى تازى ] و - بضم باء نيز به نظر رسيده - تن و بدن باشد . مثالش « 3 » شيخ سعدى گويد : بيت « 1 » اى كه مىپرسى خرد به يا روان * من بگويم گر تو دارى استوار آدمى را عقل بايد در بدن * ورنه جان در كالبد دارد حمار « 4 » و بر دگر قالبها نيز اطلاق كنند و قالب معرب آنست * . كبود - رنگ معروف [ 5 ] و نيز نام كوهى است . كنابد - نام آن مقام كه آنجا كوهيست كه گودرز در جنگ يازده رخ آنجا فرود آمد [ 6 ] . كفد - [ بفتح كاف و فاء ] يعنى از هم بازشكافد و بطرقد . مثالش ابو شكور گويد : بيت « 1 » پرد روحش از ديدن برز او * كفد مغزش از هيبت گرز او كوه اسد - كوهى است كه از آن آتشى درخشد و هرگز فروننشيند . كزبود - [ به زاى تازى و باى موحده . به وزن محمود ] بمعنى كدخدا باشد . كذا فى التحفة . كشف‌رود - نام رودى كه سام اژدها را در حوالى آن كشت [ 7 ] . مثالش فردوسى گويد :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : بطيغ . ( 3 ) - كلمه از « ب » است . ( 4 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 1 ) كرداده ( برهان ) . ( 2 ) در شاهنامه آمده است . ( 3 ) و نيز بمعنى تركاند و جستجو كند ( برهان ) . ( 4 ) يعنى : كراد . ( 5 ) آبى رنگ . برنگ آسمان . ( 6 ) به گنابد ، معرب آن جنابد ، گناباد امروزى كه ناحيتى است بخراسان توجه شود . ( 7 ) از شعب هرىرود و سرچشمهء آن از كوههاى هزار مسجد است بخراسان . ( از حاشيهء برهان ) .