محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
503
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
ربود صبح درست ستاره ، خالى ماند * درم سراى فلك همچو كلبهء قلاب دهخدا - يعنى رئيس . مثالش شيخ سعدى گويد : بيت نكوئى كن امسال چون ده تراست * كه سال « 1 » دگر ديگرى ده خداست دارا - پادشاه مشهور كه داراى اكبر باشد و داراب « 2 » نيز گويند و داراى اصغر پسر اوست . و پادشاه مطلق و دارنده را نيز گويند . مثالش شيخ نظامى گويد : بيت بدان داور كه او داراى دهرست * كه بىتو جان شيرينم چو زهرست و هم او گويد « 21 » : بيت « 3 » كه داراى دور آشكارا توئى * سكندر چه دارد كه دارا نوئى و در تحفه بمعنى درد دن « 4 » نيز آورده « 22 » . دما - [ بفتح دال ] دم و نفس باشد « 23 » . دغا - دغل و ناراست باشد « 24 » . مثالش حكيم انورى فرمايد : بيت ايا سپهر نوالى كه پيش صدق سخات * سخاى ابر دروغ و نوال بحر دغاست داها - [ به وزن مانا ] غار و ده باشد . دربا - [ به راى مهمله و باى موحده به وزن فردا ] همان درواى مرقوم . بمعنى حاجت در بايست چنان كه « 5 » اديب صابر گويد : بيت چو تيغ وقت مصاف و چو ميغ وقت بهار * ز بهر مصلحت دين و ملك دربايى درما - [ به راى مهمله و ميم . به وزن فردا ] خرگوش باشد . كذا فى المؤيد . دزافتا - [ به زاى هوز و فا و تاى قرشت ] دزى و حصارى كه شاپور بنا كرده . « 6 » مثالش شيخ نظامى فرمايد : بيت
--> ( 1 ) « س » « الف » : سالى . ( متن از « ب » است ) . ( 2 ) « س » : دراب . ( 3 ) كلمه در « س » نيست از « الف » است . ( 4 ) اصل : درودن . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 5 ) اصل : چنانچه . ( 6 ) از اينجا تا علامت ستاره ( در صفحهء بعد ) را « الف » در حاشيه دارد . ( 21 ) يعنى : نظامى . ( 22 ) در برهان بمعنى لاى و دردى كه در ته خم نشيند و اشاره بذات بارىتعالى نيز هست . ( 23 ) در برهان بكسر اول بمعنى رودخانهايست بلغت زند و پازند و بمعنى مزاج و طبيعت هم آمده است . ( اما در معنى احيراز دساتير منقولست . حاشيهء برهان قاطع بتصحيح آقاى دكتر معين ) . ( 24 ) در برهان معنى حرام - زاده و سيم ناسره و زر قلب و دردى هر چيز و خس و خاشاك را نيز دارد .