شعر از آن سرد آمد اين كاخ دلاويز * كه چون جا گرم كردى گويدت خيز دمساز - يعنى موافق . مثالش حافظ شيراز گويد : شعر هزار شكر كه ديدم بكام خويشت باز * ز روى لطف « 1 » و صفا گشته با دلم دمساز دستنماز - بمعنى وضو باشد . دلسوز - يعنى سوزندهء دل « 21 » و بر مشفقى كه دلش بر كسى سوزد نيز اطلاق كنند چنان كه سراج الدين راجى گويد : [ بيت ] در هوايش چند سوزى خويش را * در همه عالم چو دلسوزى نماند و نام يكى از اقسام هفتگانهء لاله نيز باشد چنان كه « 2 » خواجوى كرمانى گويد : بيت چه خورى خون چو لالهء دلسوز * خوش نظر باش و بوستان افروز دام وز « 3 » - [ بفتح واو ] آن سلهء بزرگ را گويند كه دو چوب به دو گوشه آن فرو برند و بدان سرگين كشند . ديز - [ بكسر دال ] بمعنى رنگ و لون باشد عموما و اسب خسرو را لهذا شبديز مىگفتند . و بر رنگ سياه خصوصا نيز اطلاق كنند و نوعى از ريگ كه از مس و سفال نيز سازند هم گويند و قلعه و حصار را نيز گويند « 22 » و [ بحذف ياء ] « 23 » نيز به اين معنى آمده . مثال اين معنى فرخى گويد : بيت ز گنگ ديز بفرمان شاه بستاند « 4 » * حصار و پيل دمان هر يكى چو حصن حصين دارباز - آن باشد كه چوبى بلند به زمين فرو برد و ريسمانها بر اطراف آن بندد و بر آن ريسمانها بالا رود و بازيهاى عجيب كند و درين ايام ريسمان باز گويند . مثالش امير خسرو گويد : بيت سپهر بو العجب از هفت پرده * جهان را دار بازى « 5 » راست كرده بگردش دار بازان بر سردار * شده سرگشته زيشان چرخ دوار

--> ( 1 ) « ن » : صدق . ( 2 ) اصل : چنانچه : ( 3 ) « س » : دام دژ . ( 4 ) « ب » : بازستاند . ( 5 ) بجز « ب » : داوبازى . ( 21 ) اين لغت در برهان نيست . ( 22 ) در برهان بمعنى رنگ خاكسترى بسياهى مايل كه مخصوص اسب و استر و خر و بعضى از حيوانات ديگر كه از كاكل تا دمش خطى سياه كشيده باشد و نوعى از شياف كه در چشم رمد كشيده كشند و چنبر دايره و غربال و پرويزن نيز هست . ( 23 ) يعنى : دز .