بفتح تا و ضم راى مهمله آمده « 21 » . تنكس - « 22 » نام درختى پرخار باشد كه تنكز « 1 » نيز گويند . مثالش اثير الدين اخسيكتى گويد : بيت چهرهء همه گلگونهء تزوير چو لاله * چنگال همه ناخن دزديده « 2 » چو تنكس تس - [ بضم تا ] در نسخهء ميرزا خيو بجانب كسى انداختن باشد و در فرهنگ بمعنى بادى باشد كه از طريق اسفل بىصدا برآيد . و مثالش لامعى گويد : « 3 » بيت دستت بخيو تر كن و بر دست تسى ده * وانگه به سر و ريش برادرت فرو مال و [ بفتح تاء ] بمعنى تپانچه آورده . مثالش شاعر گويد بطريق شروه ( ؟ ) : بيت اگر تو يارگيرى يككى گير * و گر باد و كنى يارت نبى كس و اگر با سه كنى بىيار گردى * و گر افزون كنى بر سر زنى تس تلاش - [ به وزن هراس ] شهريست در تركستان « 23 » . تاس - تاسه باشد و آن را تالوسه و تالواسه نيز گويند و همه بمعنى بىطاقتى باشد . مثالش حكيم عنصرى گويد : بيت تاسه گيرد ترا چو حق شنوى * من بگويم « 4 » رواست شو تو بتاس تخس - [ بفتح تا و سكون خاء ] تافتن « 5 » دلست از غم و آن را بخس [ بباى موحده ] نيز گويند . مع الشين تراش - [ بفتح ] معروف « 6 » « 24 » و بمعنى اخذ و گرفتن نيز « 6 » باشد . چنانچه خلاق المعانى « 7 » گويد : بيت تيغ پلارك ارچه ز گوهر توانگرست * پيوسته هم ز پهلوى « 8 » كلكت كند تراش و بمعنى « 9 » تراشنده و امر بتراشيدن نيز باشد . بيت توانش - [ بكسر نون ] بمعنى توانايى باشد . حكيم سنايى گويد : سوى عالم نه سوى صاحب ظن * دانش جان به از توانش تن تش - [ به وزن غش ] تيشه‌يى « 10 » باشد بزرگ كه به آن درخت شكافند . مثالش شمس فخرى گويد : بيت خرم چگونه باشد خصمت كه چرخ دارد * از بهر حرق و خرقش پيوسته آتش و تش « 11 » و بمعنى آتش نيز آمده چنان كه حكيم فردوسى گويد : بيت چو اين بشنوى دل ز غم باز كش « 12 » * مزن بر جگر بر ز تيمار تش و معنى اول نيز از اين بيت باندك تكلفى مستنبط مىشود و در فرهنگ [ بضم تا ] بمعنى اضطرابى و قلقى آمده كه از غم و اندوه در دل باشد . و نيز كلمه‌يى باشد كه در وقتى كه ارادهء استادن

--> ( 1 ) « س » : تنكر . ( متن از « ب » و « ن » است ) . ( 2 ) « س » : در ديده . ( متن از « ب » و « ن » است ) . ( 3 ) سه كلمهء اخير و شعر بعد آن تنها در « ب » آمده است . ( 4 ) « ب » : نگويم . ( 5 ) « س » : خافتن . ( 6 ) كلمه از « ب » است . ( 7 ) « ب » : خاقانى . ( 8 ) « ب » : به پهلوى . ( 9 ) « س » : و بمعنى . ( 10 ) « س » : بيشه . ( 11 ) « س » : آتش تش . ( متن از « غ » و « ب » است ) . ( 12 ) « س » : باركش . ( متن از « ب » است ) . ( 21 ) در برهان بفتح اول و سكون ثانى بمعنى بيم و در عربى بضم اول بمعنى سپر نيز آورده است . ( 22 ) در برهان با كاف فارسى است معنى تنگس و تنگز نيز . ( 23 ) يعنى : طراز . ( 24 ) يعنى اسم از تراشيدن . در برهان تراشيده شده معنى شده است و طمع و توقع ، معنى اخذ و گرفتن ندارد .