پيچند « 21 » . مثال اين معنى خلاق المعانى گويد : بيت گردد چو روى توز كمان پشت « 1 » پاى آن * كو را شود ز ناوك سرما نگار پاى تحرمز - [ به حاء و راى مهملتين . به وزن تسلسل ] در مؤيد و ديگر نسخ بمعنى حرامزدگى باشد و گفته‌اند كه اين لفظ موضوع پارسيانست مشتق از حرام زاده . تاز - بمعنى فرومايه باشد كه عرب آن را سفله خوانند و بمعنى تاختن و دويدن نيز باشد چنان كه شيخ نظامى گويد : بيت ز بار گران خوشه خم گشته بود * تك و تاز نخجير كم گشته بود و بمعنى تاخت و دو « 2 » نيز آمده و از بيت مرقوم اين معنى نيز مستنبط مىشود . و بمعنى تا زنده و بتاز كه امر باشد نيز آمده . كذا فى الادات بمعنى اول سراج الدين راجى گويد : بيت برق تازى كه ماند از تك او * برق را پاى در گل حيرت مثال معنى دوم لامعى جرجانى گويد : غلام تو شده عالم چنان كه خواهى دار * براق تو شده گردون چنان كه خواهى تاز و بمعنى امردى كه با فساق مجالست كند نيز باشد « 22 » . مثالش حكيم اوحدى فرمايد : بيت چه وفا خيزدت « 3 » ز تاز و جلب * يارى از روشنان چرخ طلب تازباز - غلامباره « 4 » را گويند . مثالش استاد روحى فرمايد : شعر « 5 » بگرفتمش مهار و شدم بر فراز او * چونان كه تاز باز شود بر فراز تاز تز - [ بفتح ] همان تر مرقوم ، كه در باب راء گذشت ، مثالش استاد رودكى گويد : بيت چون لطيف آيد بگاه نوبهار * بانگ رو دو بانگ كبك و بانگ تز و ديگر بمعنى دندانهء كليد نيز باشد . « 23 » مثالش « 6 » شاعر گويد « 24 » : بيت دهگان بىدهست و شتربان بىشتر * پالان بىخرست و كليد تهى ز تز « 7 » تموز - [ بفتح تاء ] ماه دوم « 25 » تابستان از سال « 8 » روميان . مثالش شيخ سعدى گويد : شعر « 5 » عمر برفست و آفتاب تموز * اندكى مانده خواجه غره هنوز تركتاز - تاخت آوردن « 9 » بود بر سبيل غارت و بمعنى جولان نيز آمده . مثالش حكيم سنائى گويد : بيت تركتازى كنيم و بر شكنيم * نفس زنگى مزاج را بازار

--> ( 1 ) « ن » : سست ؛ « س » : تست . ( متن از « ب » است ) . ( 2 ) « س » : رو ( متن از « ب » است ) . ( 3 ) « س » : خيزت . ( متن از « ن » و « ب » است ) . ( 4 ) « س » : غلامپاره « ن » : غلام پاوه : ( متن از « ب » است ) . ( 5 ) كلمه از « ن » است . ( 6 ) كلمه از « ن » و « ب » است . ( 7 ) ( يا : كليدان بىتزه ) ( 8 ) « س » : از سال دوم . ( 9 ) « ب » : تاختن . ( 21 ) در برهان بمعنى شهرى باهواز و شهرى نزديك كوفه بروايتى . و تاخت و تاراج و جمع كننده و بر آورنده و كشنده و امر به اين معانى نيز هست . ( 22 ) در برهان بمعنى سگ تازى نيز هست . ( 23 ) در برهان بمعنى كل و كچل يعنى ، سرى كه زخم يا جاى زخم در آن باشد نيز هست . ( 24 ) اين شعر از لبيبى است . ( 25 ) كذا . در برهان نام ماه اول تابستان است و ماه دهم از سال روميان و بودن آفتاب در برج سرطان .