محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

185

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

گويند ، كذا فى المؤيد . و ظاهرا [ بكسرتين ] بايد . « 21 » برمجيدن - [ به راء مهملتين و جيم تازى به وزن پروريدن ] يعنى لمس كردن و دست ماليدن . مثالش لطيفى گويد : نظم « 1 » تو دل‌فريب جهانى بشيوهء خوبى « 2 » * ببرمجيدن يوسف ببوى يعقوبى برغمان « 3 » - [ براء مهمله و غين معجمه و ميم به وزن ارمغان ] مار بزرگ باشد . بتاييدن - [ بتاى قرشت و دو ياى حطى به وزن دمانيدن ] يعنى بگذاشتن « 4 » . بيون - [ بياى حطى « 5 » به وزن فسون ] افيون باشد و ابيون نيز گويند ، و گذشت . بسغديدن - [ بسين مهمله و غين معجمه و دالين مهملتين . به وزن بلرزيدن ] ساخته شدن و مهيا گشتن . بشكوليدن - [ بفتح باء و دال مهمله و سكون شين معجمه و ضم و كاف و كسر لام ] جلدى نمودن و در كار حريص بودن . بشبيون - [ بشين معجمه و باى دوم نيز تازى و ياى حطى . به وزن فرفيون ] در شرفنامه بمعنى فربه باشد و در مؤيد الفضلاء بشيون آمده [ به وزن افيون ] كذا فى الادات . بكتوسان - [ بتاى قرشت و سين مهمله . به وزن مخموران ] نام مردم كيس « 22 » دانا . كذا فى الشرفنامه . بكهوجتان - [ بفتح باء و سكون كاف و واو و جيم تازى و ضم‌ها و بعد از جيم « 6 » تاى قرشت ] در شرفنامه بمعنى خرپشته باشد . بنشاختن - [ بكسر باء ] يعنى بنشاندن . مثالش استاد « 7 » لبيبى فرمايد : بيت چو باز آمد از حمله و تاختن * بفرمودش از پاى بنشاختن به آفرين - خواهر اسفنديار بن گشتاسب كه ارجاسب او را اسير كرد و در دژ روئين محبوس داشت ، بعد از آن اسفنديار به آنجا رفت و ارجاسب را كشت و به آفرين را بيرون آورد . به گزين - يعنى آنكه نيكو اختيار كند . وسيم را سره كند كه بتازى نقاد خوانند . و نيز بمعنى مختار و گزيده باشد . مثالش خلاق المعانى بمعنى اخير گويد : بيت چون مىدهى مرا تو عطاهاى به گزين * جز به گزين چه آرمت آخر زاخريان و معنى اخريان گذشت « 8 » . و بمعنى گزيدن و انتخاب كردن نيز آمده . چنان كه « 9 » ابن يمين گويد : بيت شاها سپهر اگر چه كه فرقى « 10 » نمىنهد * اندر ميان اهل هنرگاه به گزين « 11 » برازيدن - [ بفتح با و دال و كسر زاى معجمه ] زيبا نمودن باشد . مثالش خفاف گويد : بيت تا بكى از عجب گرازيدنت * در نظر خويش برازيدنت باشگون و باژگون - هر دو بمعنى بر گردانيده و مقلوب باشد . مثالش ركن الدين بكرانى « 12 » گويد :

--> ( 1 ) اين كلمه از « ن » است . ( 2 ) « س » : بعشوه و خوبى . ( متن از « ن » و « ب » است ) . ( 3 ) « س » : برمغان . ( 4 ) « س » : بگداشتن . ( 5 ) دو كلمهء بباى حطى از « ن » است . ( 6 ) « و ضم ها و بعد از جيم » در « س » نيست از « ب » و « ن » است . ( 7 ) « ب » : مثالش « س » : استاد . ( متن از « ن » است ) . ( 8 ) « س » : گذشتست . ( 9 ) اصل : چنانچه . ( 10 ) « س » : چه فرقى ؛ « ن » : چه كه خرقى . ( متن از « ب » است ) . ( 11 ) « س » : برگزين . ( 12 ) « س » : راكن الدين . . . ؛ « ب » : سراج الدين راجى . ( 21 ) بوخل ، نيز بمعنى خرفه است . ( 22 ) كيس ، زيرك . دانا . باكياست .