پند : زغن بود « 1 » و خاد و غليواج « 2 » و گوشت رباى نيز گويند « 3 » . فرخى گفت : بيت تا نبود چون هماى فرخ كركس * تا « 4 » كه نباشد بشبه بازخشين « 5 » پند « 6 » پنچبند « 7 » : « عصابه » باشد جهت آنكه پيشانى را « پنچه « 8 » » خوانند « 9 » . شهيد گفت : بيت به‌پيچد « 10 » دلم چون ز پنچه « 11 » بتم * گشايد بر غم « 12 » دلم پنچبند « 13 » ( فصل تاء « 14 » ) ترفند : محال و دروغ « 15 » باشد . حكيم فرخى گفت : بيت با هنر او همه هنرها يافه « 16 » * با سخن او همه سخنها ترفند حكيم « 17 » سنائى گفت : بيت اندرين دهر بو الفضولى « 18 » چند * كرده از بر دو فصلك « 19 » ترفند « 20 » حكيم سوزنى « 21 » گفت : بيت جز مدح تو ترفند بود هر چه نويسم « 22 » * كردم قلم از نامهء ترفند شكسته تند و خند : « 23 » اتباع‌اند « 24 » چون ترت و مرت و تار « 25 » و مار « 26 » و اين‌همه را يك معنى است « 27 » . اغاجى گفت : بيت هر چه ورزيدند ما را ساليان « 28 » * شد بدست اندر بساعت تند « 29 » و خند « 30 » و در بعضى نسخها « نند « 31 » » است به دو نون « 32 » تنومند : تندرست « 33 » و شاد و خرم « 34 » دل « 35 » بود . ملك الشعراء « 36 » عنصرى راست : « 37 »

--> ( 1 ) - د : « بود » ندارد / ك : زغنست ( 2 ) - ط . غنيواج / د : حليواج / ك : غليواج ( 3 ) - ك : گوشت رباى است ( 4 ) - د : همچو ( 5 ) - د / ك : همى ( 6 ) - ط - « خشين‌پند » ندارد ( اين بيت در ذيل لغت « خشين‌بند » تكرار شده با ضبط متن . رجوع شود به « خشين‌بند » ) / استاد فروزانفر : [ بايد گفته باشد : « نوعى از ترهء بهارى » بلغت برغست رجوع شود . ] ( 7 ) - ط : پيچند / د : پيچند / ك : تيچند « لف 102 » : پيچه‌بند دهخدا : ظاهرا اين كلمه « پنجه‌بند » است و « پنجه » بضم اول بمعنى پيشانى است « يغما سال 3 شمارهء 11 ) ( 8 ) - ط : پبچه / ك : پبحه ( 9 ) - ك : گويند ( 10 ) - ط : نه بيحد / د : پچيد ( متن از « لف » و لغت‌نامه ) ( 11 ) - ط : بنحه « لف » : پيچه ( 12 ) - ط : برغم ( 13 ) - ط : بنچند / د : پيچبند / ك : شاهد را ندارد / « لف » : پيچه‌بند ( 14 ) - عنوان فقط در « د » آمده ( 15 ) - ك : و كذب ( 16 ) - ط : يافته / د : ياقه ( 17 ) - د - « حكيم » ندارد ( 18 ) - د : بلفضولى ( 19 ) - ط : دو سر ( ظ : سطرك ) / د : فضلك ( 20 ) - ك : شاهد اول و دوم را ندارد ( 21 ) - د : « حكيم » ندارد / ك : انورى ( 22 ) - ك : ترفند آنچه نويسم . ( 23 ) - د - تند و خوند / ك : تندخند ( 24 ) - ك : از اتباعست ( 25 ) - ك : نار ( 26 ) - د : « و » ندارد ( 27 ) - ك : جمله اخير را ندارد ( 28 ) - ط : ساامان / ك : ورزيد ما راست آن امان ( 29 ) - ط : شد ( 30 ) - د : خوند ( 31 ) - ط : شد ( 32 ) - ك : جملهء اخير را ندارد ( 33 ) - ط : « و » ندارد ( 34 ) - د : « و خرم » ندارد ( 35 ) - ك : « دل » ندارد ( 36 ) - د : « ملك الشعراء » ندارد ( اگر تصرف كاتب نباشد بايد گفت عنوان « ملك الشعراء » براى عنصرى از استعمالات قرون اخير نيست و سابقهء طولانى دارد ) ( 37 ) - د : گفت