به داروهاى مركّب را روشن سازيم ، زيرا عده‌اى مىپرسند : چه نيازى به ساخت داروهاى مركب وجود دارد ، وقتى مىتوان با داروهاى مفرد به درمان بيماران پرداخت ؟ حكيم عقيلى در پاسخ اين سوال مىنويسد : اوّلًا ، ببايد دانست كه چون يافته نمىشود دواى مفردى كه به تنهايى مقابلت و مقاومت تواند نمود به هر مرض - يعنى در كيفيت و خاصيت خود متكافى باشد دفع و رفع آن را در اكثر امر ، خصوص در امراض مركّبه و متضادّه - پس طبيب ناچار است از تركيب . و بالاجمال بدان كه علت تركيب دارو و كثرت اجزاء در داروهاى مركب * يا به جهت تقويت دواست ؛ * يا به جهت حفظ قوّت آن ؛ * يا به جهت دفع اذيت و نكايت آن ؛ * يا به جهت بدرقه شدن و نفوذ فرمودن آن ؛ * يا به جهت رفع كراهيت و بشاعت طعم و رايحهء آن ؛ * يا امثال اين‌ها از اعراض و اغراض و فوايد ؛ * و يا كثرت امراض . پس هر چند اين امور زياده شود ، اجزاى تركيب زياده خواهد شد . سپس ، حكيم عقيلى در تشريح اين مطلب نكات فراوانى را همراه با مثال ذكر مىكند كه بسيار كليدى و راهگشاست . ايشان مىنويسد : تفصيل مطلب آنكه علّت كلّى و غرض اصلى از تركيب ادويهْ عدم وجدان دواى مفرد متكافى است دفع و رفع مرض مطلوب را ، به دو جهت : * اوّل آنكه در آن كيفيتى و وصفى قوى و غالب و زائد باشد از مقدار مطلوب ؛ و يا آنكه ضعيف و ناقص بود ؛ و يا مضادت و منافاتى به بعض از اعضاء و قوا و ارواح و يا به بعض امراض داشته باشد . * دوم آنكه مرض و علّتْ مركب باشد از چند مرض و آن دوا به تنهايى مقابله و دفع آن‌ها نتواند كرد . پس در اين صور ، ناچار است از تركيب . امّا اوّل يعنى از علل احتياج به تركيب ، وجود دواى مفردى است كه در آن كيفيتى و وصفى قوى و غالب و زائد باشد . و آن شش قسم است : * اوّل از آن‌ها آنكه قوّت و كيفيت آن غالب بر قوّت و كيفيت مرض باشد و يا ضعيف و ناقص از آن . *