مثال به ذكر دو نمونه از امورى كه نقش تعيين‌كننده در حدود ظرفيت طبيعت هستند ، اشاره مىگردد . الف - از مطالب قانون سوم ، به دست مىآيد كه طبايعى كه حرارت بر ايشان غلبه دارد ، ظرفيت بيشترى را دارا هستند ؛ چنانچه طبائع بارد ، ناتوانى و محدوديت محسوسى بر طبيعت ايشان غالب است . و اشاره به همين امر است روايت شريف منقول از پيامبر گرامى اسلام - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - كه مىفرمايند : « بشّروا المحرورين به طول العمر » ؛ يعنى : مژده دهيد گرم‌مزاجان را به طول عمر . « 1 » ب - طبيعت بچه‌ها از طبيعت بزرگسالان ضعيف‌تر است . عقيلى مىگويد : « بدان كه بر بول صبيان از آن جهت اعتماد نيست كه طبيعت ايشان بنا بر ضعف و عدم اقتدار و تغذيه به شير نمىتواند رسوب را از مائيت جدا نمايد » . « 2 » ج - در علل تشنگى بسيار ، اطبّاء بحثى دارند تحت عنوان تشنگى كاذب . ايشان مىگويند كه گاهى اوقات هست كه بلغم جصّى يا لزج يا سوداى محترقه در فم معده جمع مىشوند و طبيعت جهت دفع آنها آب طلب مىكند و اين آب نوشيدن باعث ازدياد تشنگى است . در درمان اين بيمارى بايد كه آب ننوشند و آب داغ يا ادويهء مقطع بلغم صرف نمايند . « 3 » در طب اكبرى عطش كاذب اين‌گونه بيان شده است : « قسم اول : [ از تشنگى ] آنكه خلط مالح چون بلغم شور يا خلط شديد اليبس چون بلغم جصّى و سودا احتراقى جمع شود در معده پس طبيعت طلب آب نمايد تا به معاونت رطوبت ، خلط يابس و غليظ را بزدايد . و اين قسم را عطش كاذب گويند ؛ زيرا كه عطش صادق آن است كه طلب آب از احتياج بدل و افتقار اعضاء و عوض رطوبت باشد » .

--> ( 1 ) . ؟ ؟ ؟ ( 2 ) . خلاصة الحكمة ، ص ؟ ؟ ؟ ( 3 ) . خلاصة الحكمة ، چاپ سنگى ، ص ؟ ؟ ؟