بگشايد و عرق خفيف آيد و بثور به سهولت برون آيد و در اين حالت ، آب سرد جرعه جرعه دادن و صندل و كافور بويانيدن تقويت مىدهد دل را و اعانت مىنمايد طبيعت را بر اخراج ماده به ظاهر تن » « 1 » . عقيلى در اين‌باره مىنگارد : « بدان كه ايجاب قى اسقاط را نبست به اسهال بيشتر است ؛ به جهت انزعاج حركت قى علايق جنين و ايجاب اسهال اسقاط را زياده از قى ؛ به جهت تحريك مواد به جانب اسفل كه جانب رحم است و به سبب قرب ، اثر آن به رحم بيشتر مىباشد ؛ پس بىضرورت قوى و شدّت احتياج ، زنان حامله را از فصد و اسهال و قى اجتناب واجب و لازم است . و امّا بعضى زنان حامله را كه خودبه‌خود در ابتدا قى عارض مىگردد ، اگر به عنف و شدّت نباشد حبس و تدارك آن نبايد نمود ؛ زيرا كه آن ، باعث دفع مواد فاسد معده است و لهذا طبيعت آن را دفع مىنمايد و خلاف مقتضاى طبيعت عمل نمودن ، ممنوع است » . « 2 » سخن او در جاى ديگر چنين است : « امر سوم : آنكه آن استفراغ از جهت ميل و توجه مادّه باشد ؛ يعنى به هر جهتى كه ماده مايل و متوجه باشد ، به همان جهت به ادويّه مختصّه به آن استفراغ نمايد ؛ مثلا اگر مادّه مايل و متوجّه به فم معده باشد و غثيان معلوم گردد مقيّئ استعمال نمايد . و اگر متوجه به قعر معده و امعا باشد و مغص معلوم گردد ، به مليّن و مسهل استفراغ نمايد ؛ به جهت آنكه اين ، اسهل و كلفت آن بر طبيعت آن كمتر است » . « 3 » سوم : قانون « شناخت ضعفهاى طبيعت » : بر اساس اين قانون ، طبيب بايد نقاط ضعف طبيعت را بشناسد تا مركز ثقل توجّهات و اعانات خود را بر جبران اين ضعفها قرار دهد . بحث اين قانون ، خود بر حول سه محور

--> ( 1 ) . ؟ ؟ ؟ ( 2 ) . خلاصة الحكمة ، ص 1277 . ( 3 ) . خلاصة الحكمة ، ص 1179 .