حسين مير حيدر
51
معارف گياهى ( فارسى )
تعويق افتاده باشد ، آن را پس از تهيه شدن به مقدار مجاز مىتوان مصرف كرد و چون داراى اثر خلطآور است در برونشيتها و سياهسرفه نيز توصيه مىشود . گرد پياز عنصل را با آرد گندم ، پيه خوك و كمى آب مخلوط كرده ، خميرى به دست آورند كه براى از بين بردن موش استفاده مىشود . ولى در مورد ساير جانوران اين سمّى بىاثر است . پياز عنصل از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى خيلى گرم و خيلى خشك است و لازم است كه عنصل را براى مصارف داخلى به منظور رفع آثار التهابى كه روى پوست و غشاى مخاطى و تعديل حدّت آن قبل از مصرف پخت يا به اصطلاح تشويه نمود . سادهترين طريق تشويهء عنصل آن است كه پياز عنصل را در داخل خمير گذارد و خمير محتوى آن را در تنور داغ روى آجرهاى نسوز بگذارند تا پخته و برشته شود و يا خمير محتوى عنصل را زير آتش گذارند تا پخته و برشته گردد و پس از آن خمير برشتهشده را از اطراف آن برداشته و پوستهء خارجى پياز را كنار گذارده مغز آن را قطعهقطعه نمايند و به رشتههايى از كتان بكشند و آويزان كنند تا در سايه خشك شود و بدون اينكه در معرض گرد و خاك باشد ، نگهدارى نمايند و يا آن را پس از خشك شدن كوبيده و به صورت گرد به اندازهء مجاز در هربار داخل تركيب داروها بنمايند . عنصل مشوى براى تلطيف كيموسهاى غليط يعنى براى لطيف كردن و رقيق كردن اخلاط غليظى كه از هضم كبدى ايجاد مىشود ، مؤثر است و فضولات و اخلاط را از اعماق زواياى بدن جذب مىكند و مسهل اخلاط غليظه است و به عبارت سادهتر مدّر ، خلطآور و مسهل است به علت خواص فوق براى اغلب بيمارىهاى نظير صرع ، ماليخوليا ، درد سرهاى سرد ، چرت زدن ، سرگيجه ، پريدن ناگهانى اعضا ، سستى ، فلج ، لقوه ، نسيان ، ضعف باصره ، نزول آب در چشم ( كدورت عدسى ) ، درد گوش ، تنگى نفس ، سرفههاى كهنه ، خشونت سينه ، استفراغ ، قىهاى خونى ، يرقان ، استسقا ، سختى طحال ، دلپيچه ، درد مفاصل ، سياتيك ، خرد كردن سنگ مثانه ، تسهيل جريان عادت ماهيانه ، دردهاى عصبى و ريختن موى سر نافع است . اگر مقدارى پياز دشتى تشويه شده را با شش برابر وزن آن نمك در كمى روغن سرخ نموده و 7 گرم از آن را ناشتا بخورند ، مسهل بسيار خوبى است و اگر پياز دشتى تشويه نشده و خام را با بوراكس به نسبت 1 واحد پياز دشتى و 4 / 1 واحد بوره كوبيده و در پارچهاى بسته و به موضعى از سر كه موى آن مىريزد و مبتلا به بيمارى ريزش مو