حسين مير حيدر

49

معارف گياهى ( فارسى )

مشخصات پياز يا غدهء زيرزمينى گياه كه معمولا مستعمل در طب سنتى است بزرگ و حجيم به ابعاد 20 - 8 * 15 - 10 سانتىمتر است . وزن هر پياز گاهى تا 3 كيلوگرم مىرسد و معمولا در فصل پاييز آن را از زير خاك بيرون مىآورند . پياز را پس از برداشت تميز كرده و ورقه‌هاى رويى آنكه سرخ ، خشك ، نازك و غير قابل استفاده است كنده و قسمت داخل پياز را تميز و پاك نموده ، با تيغ تيزى به قطعات نازكى مىبرند و خشك مىكنند و در جاى خنك نگهدارى مىنمايند و الّا به هم مىچسبد . پرده‌ها و ورقه‌هاى داخل پياز بر خلاف ورقه‌هاى بيرونى پياز ضخيم و سفيد و پر از شيرهء لزجى است بىبو ولى خيلى تلخ و تند است . در بازار بين المللى معمولا دو نوع عنصل عرضه مىشود يكى به رنگ قرمز كه معمولا در شمال افريقا و الجزاير كاشته مىشود و ديگرى به رنگ سفيد است كه در سيسيل ايتاليا و مالت مىكارند . در انگلستان بيشتر از نوع سفيد آنكه از نظر مواد مؤثر سمى ضعيف‌تر است ، استفاده مىشود ولى در فرانسه نوع قرمز آنكه قوىتر است بيشتر مورد توجه دارويى مىباشد . پياز دشتى معمولا در سواحل درياها بخصوص سواحل مديترانه ، افريقاى شمالى ، سيسيل و كورس انتشار دارد . در مورد وجود اين گياه در ايران تاكنون گزارش قطعى از گياه‌شناسان در دست نيست . تركيبات شيميايى در پياز عنصل تركيباتى به نام سيلى پيكرين « 1 » ماده‌اى تلخ و محلول در آب كه به صورت گرد زردرنگى از پياز گياه به دست مىآيد و سيلى توكسين « 2 » كه آن هم ماده‌اى است تلخ ولى غير محلول در آب و محلول در الكل و به صورت گرد قهوه‌اى رنگى به دست مىآيد و در آخر سيلين « 3 » ماده متبلور محلول در الكل كه از نظر فيزيولوژيكى بىاثر است ، مشخص شده است . بررسىهاى ديگرى وجود ماده‌اى به نام سيلارن « 4 » را در پياز نشان داده است كه از

--> ( 1 ) . Scillipicrine ( 2 ) . Scillitoxin ( 3 ) . Scilline ( 4 ) . Scillaren