حسين مير حيدر
45
معارف گياهى ( فارسى )
شيلم به فارسى آن را « شلمك » ، « گندم ديوانه » و « تلخه » و در اصفهان « كاكلك » و در شيراز « مشگك » نامند . در كتب طب سنتى با نام عربى آن « شيلم » و « زوان » آمده است . به فرانسوى Ivraie envirante و Ivraie و به انگليسى Darnel و Ivry گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء Graminaceae يا Gramineae نام علمى آن Lolium temulentum L . مىباشد . مشخصات شيلم گياهى است علفى ، يك ساله ، داراى برگهاى باريك و سبز شبيه برگ گندم كه ابتدا لوله دور ساقه و پس از اينكه گياه بزرگ شد به شكل برگ پهن درمىآيد . برگها و رأس ساقهها در موقع لمس كردن زبر و خشن مىباشد . بلندى ساقه آن 1 - 5 / 0 متر است . در هر خوشك يا سنبله 10 - 4 گل است كه تبديل به دانه مىشوند . دانههاى آن كه از پوشش زرد گياهى ميوه خارج شوند شبيه دانه چاودار نارس مىباشد . دانههاى شيلم معمولا با دانههاى غلات بخصوص گندم مخلوط ديده مىشوند . اين دانهها سمى هستند و علامت مسموميت سرگيجه ، لرز و قى و استفراغ است . اين گياه در ايران در مناطق و نواحى دامنههاى البرز ، در مزارع سواحل بحر خزر ، در مازندران ، درّه چالوس ، بابلسر ، كلاردشت ، خراسان ، نواحى غرب ايران در