حسين مير حيدر
10
معارف گياهى ( فارسى )
Q . petraea x Q . infectoria مىدانند : در اثر نيش حشرهاى كوچك به برگ و ساقههاى جوان اين درخت در تابستان ماده شيرينى به نامهاى محلى « گز علفى » يا « گزو » ترشح مىشود كه در مجاورت هوا سفت شده و روستاييان آنها را صبح روز بعد جمعآورى مىكنند . گز علفى معمولا با برگهاى خشك بلوط همراه است و سبز رنگ به نظر مىرسد . سفيد مازو اينگونه در حسنآباد دشت نظير در جنگلهاى شمال ايران با نامهاى « سفيد مازو » و « سفيد بلوط » شناخته مىشود . نام علمى آن Quercus petraea L . sub iberica ( Stev . ) Krasslin . و مترادفهاى آن Q . iberica Stev و Q . sessiliflora Salisb . f . iberica ( Stev . ) Ledeb . و . . . مىباشد . اينگونه در جنگلهاى شمال ايران از گرگان تا گيلان انتشار دارد . درختى است بزرگ با شاخههاى خزى روى برگها سبز تيره و پشت برگها سبز روشن است . پيالهء ميوه نيمكره به قطر 8 / 1 - 5 / 1 سانتىمتر است و با فلسهاى خاكسترى مخملى پوشيده شده است . گونهء ديگر بلوطى است كه نام علمى آن Q . robur L . يا Q . pedunculata Ehrb . مىباشد . اينگونه در اروپا مىرويد و تا آسياى صغير و قفقاز و ايران انتشار دارد . به فرانسوى Chene pedoncule و به انگليسى Pedunculate oak و English Oak گفته مىشود . درختى است نسبتا بزرگ كه بلندى آن تا 40 متر مىرسد و بيش از 2 متر قطر برابر سينه آن است . اين درخت ممكن است 600 - 500 سال عمر كند . برگهاى آن تقريبا بدون دمبرگ با دندانههاى درشت و نامنظم قوسى است ، در پاييز خزان نمىكند . ميوهء آن در هر سال مىرويد و از 5 - 2 ميوه در روى يك پايه ديده مىشود . اينگونه از 60 - 50 سالگى شروع به ميوه دادن مىنمايد و ميوهء آن معمولا در پاييز مىرسد . اين درخت در ايران در آذربايجان و كردستان ديده مىشود . گونه فرعى از اين درخت به نام علمى Q . robur L . sub pedunculiflora ( C , Koch ) Menitsky . در ايران در آذربايجان غربى در بردهسو و اطراف خوى ديده مىشود . بلوط گونهء ديگرى به نام علمى Q . libani oliv . و مترادف آن Q . Karducorum Ky . و Q . libani var pinnata Hand - Mztt . و . . . است . نام محلى آن در مريوان « يوول » و نوع ديگرى از آن در سردشت « ويوال » و در بانه « وهوال » است . به فرانسوى