حسين مير حيدر
11
معارف گياهى ( فارسى )
آن را Chene du liban و به انگليسى Lebanon oak نامند . اين درخت در ارتفاعات و جنگلهاى سردشت و كردستان مىرويد و در آذربايجان غربى نيز ديده مىشود . بلندى آن تا 10 متر است . برگهايش پاييز خزان مىكند . گونه يوول با برگهاى تخممرغى نوكتيز و دندانههاى ريز منظم و گونهء ويوال با برگهاى داراى بريدگى زياد و نامنظم و دندانههاى بسيار نامنظم و نوكتيز است . گونه ديگرى به نام علمى Q . cedrorum Ky . و مترادف آن Q . sessliflora Ky . ، Q . robur sub . sessiliflora var cedrorum DC . و . . . مىباشد . اينگونه در جنگلهاى سردشت ، كردستان و در درّه پسان آذربايجان غربى انتشار دارد . درختى است به ارتفاع 10 متر . برگهاى آن پاييز خزان مىكند و ميوهء آن در يك سال مىرسد . كرمازو اينگونه در جنگلهاى شمال ايران مىرويد . در كتول ، كجور و كلاردشت با نام « كرمازو » و در ارسباران « پاليط » ناميده مىشود . درختى است كه بلندى آن متوسط و گاهى به صورت درختچه ديده مىشود و در جنگلهاى شمال ايران از ارسباران تا طوالش ، گرگان و كتول انتشار دارد و در ارتفاعات ميانبند تا قسمتهاى فوقانى جنگلها ديده مىشود . نام علمى آن Q . atropatana Schwarz . مىباشد . برودار اينگونه در جنگلهاى اغلب مناطق خاورميانه و ناحيه ايران و ارمنستان انتشار دارد . در ايران در ارتفاعات زاگرس و آذربايجان غربى ديده مىشود . در غرب از گردنه قلاجه تا گيلان غرب و كرند و قصرشيرين و ايلام و در كردستان و در لرستان در پل كلهر ، بيشه و ارتفاعات بختيارى تا ميان كتل و كازرون مىرويد . نام علمى اينگونه Q . brantii Lindl . مىباشد و چند واريته از آن نيز در ايران مىرويد . درختى است به بلندى 20 متر . برگهاى آن تخممرغى با دندانههاى ريز و پوشيده از كركهاى ستارهاى روى برگ و كركهاى نرم و خزى زردرنگ پشت برگ . پيالهء ميوهء آن سفيدرنگ مخملى و مخروطى است . برگها و جوانههاى اين بلوط مورد حملهء نيش حشرات واقع مىشود و در نتيجه نيش حشره فرآوردههايى به نام « برامازو » ، « برامازى » و « خرنوك » ايجاد مىشود كه در بازار عرضه مىشود و در صنعت چرمسازى كاربرد دارد .