حسين مير حيدر

81

معارف گياهى ( فارسى )

است . اغلب در كنار آبهاى راكد مىرويد و تمام اعضاى هوايى گياه تلخ و گزنده است . خوردن اين گياه انسداد مجارى را باز مىكند ، مسهل ، پاك‌كننده و خشك‌كننده است و جاذب بلغمهاى لزج مخاطى از اعماق بدن مىباشد . اگر 10 گرم از شاخه و برگ و گل آن را در 350 گرم آب بپزند تا به نصف برسد و پس از آن ، آن را خوب بمالند كه عصارهء آن خارج شود و سپس صاف نمايند و با شكر مخلوط كرده بياشامند براى تنقيه دماغ و اعصاب و صرع و سختى تنفس و اخلاط خونى از سينه و تسهيل خروج صفرا و زردآب و سودا و بلغم لزج و تسكين درد مفاصل و باز شدن انسداد كبد و طحال و رفع سختى طحال و دفع ضرر سموم گزندگان بخصوص عقرب بسيار نافع است . اگر جوشاندهء 10 گرم آنكه با كمى قند شيرين شود بخورند به عنوان تب‌بر براى قطع تب نافع است و اگر با ماء الاصول خورده شود براى درد پشت و درد مفاصل و سياتيك بسيار مفيد است . شرح ماء الاصول در آخر اين بخش آمده است . شستن و كمپرس اعضاى بدن با دم‌كردهء گياه براى كزاز نافع است و اگر 18 گرم گياه با روغن كنجد دم كرده و اماله شود براى تسكين سياتيك و درد پشت بىنظير است زيرا اخلاط صفراوى و سوداوى و بلغمى لزج را خارج مىسازد و دردها را تسكين مىدهد . البته در اين مورد نبايد اسراف شود زيرا ممكن است موجب اسهال خونى شود . ضماد ساقه‌هاى گلدار و برگ آن براى التيام جراحات و زخمهاى تازه و كهنه و نرم كردن ورمهاى سفت و غده‌هاى سفت ركتوم در ناحيه بواسير بسيار مفيد است . اگر ضماد آن با پيه تهيه شود از شكافتن و باز شدن و پريشان شدن جراحتهاى بزرگ تازه و كهنه جلوگيرى مىنمايد و ورم آنها را تحليل برده و التيام مىدهد . مصرف عصارهء آن نيز از نظر خواص تحليل و خشك كردن و جمع كردن ورمها و زخمها شبيه مصرف اعضا و شاخه‌هاى گلدار گياه است . به‌طور كلى مقدار خوراك قنطوريون صغير از گرد گياه خشك 4 - 1 گرم و در جوشاندهء آن تا 10 گرم است . براى تهيهء عصارهء قنطوريون صغير شاخه‌هاى گلدار و خشك آن را گرفته و 8 برابر آن نيز آب مقطّر جوش آماده مىكنند . ابتدا شاخه‌هاى گلدار گياه را با 6 واحد از آب جوش مخلوط كرده و 12 ساعت دم مىكنند و سپس آن را با فشار صاف نموده و مىگذارند كه ته‌نشين شود و تفالهء آن را در 2 واحد آب جوش باقيمانده ريخته و دم مىكنند و صاف مىنمايند . دو صاف شده را مخلوط كرده