حسين مير حيدر

82

معارف گياهى ( فارسى )

در حمام ماريه « 1 » تا حد عصارهء نرم قوام مىآورند و حفظ مىكنند . مقدار خوراك از اين عصاره براى رفع تبهاى نوبه‌اى و ساير ناراحتىهاى ياد شده 5 - 3 / 0 گرم در هر بار است . در فرانسه معمول است 60 - 50 گرم از سرشاخه‌هاى گلدار خشك قنطوريون صغير را در يك ليتر سركه سفيد مدت 12 ساعت خيس مىكنند و سپس دم‌كرده و صاف مىنمايند و يك گيلاس از آن را قبل از هر غذا مىخورند براى رفع كهير مفيد است . ماء الاصول : شربتى است كه معمولا از تركيب تعدادى از ريشه‌هاى گياهان مختلف تهيه مىشود و براى بيمارىهاى مختلف تركيبات مختلف دارد . در زير روش تهيه يكى از انواع آن را كه متناسب با بيمارىهاى مذكور در اين بخش است ، شرح مىدهيم . ماء الاصول : تخم رازيانه 18 گرم ، تخم كرفس 18 گرم ، انيسون 18 گرم ، پوست ريشهء رازيانه 22 گرم ، پوست ريشهء كپر 22 گرم ، ريشهء كرفس 22 گرم ، ريشهء شيرين‌بيان 14 گرم ، مويز بدون دانه 170 گرم ، انجير سفيد 20 عدد ، تخم كاسنى 14 گرم ، نخود پوست گرفته شده نيم‌كوفته 45 گرم ، جو پوست گرفته 30 گرم ، پرسياوشان 14 گرم . اجزائى كه بايد كوبيده شود نيم‌كوب كرده و مجموع را در 4 ليتر آب بپزند تا تبديل به 2 ليتر شود و آن را صاف نمايند براى مصرف آماده است . مقدار خوراك آن هربار 170 گرم است كه ممكن است با معجون گل سرخ خورده شود . ماء الاصول براى تسكين درد مفاصل و اعتدال بخشيدن به مواد بلغمى بدن مفيد است . گونهء ديگرى از اين گياه نيز در ايران مىرويد و از داروهاى تب‌بر و مقوى معده است و به علت اهميت به شرح آن مىپردازيم . نام علمى اين گياه Centaurium roxburghii ( G . Don ) Druce و مترادفهاى آن : Erythraea roxburghii G . Don و Chironia centaurioides Roxb . مىباشد . گياهى است خيلى كوچك علفى كه بلندى آن از 20 سانتىمتر نيز كمتر است . برگها كوچك باريك دراز در طول مجرد ساقه . گلهاى آن صورتى زيبا با دم‌گل بلند . واريته‌اى از اين گياه به نام C . r Var macrantha Blatter در بلوچستان در جادهء

--> ( 1 ) . Bain marie