حسين مير حيدر

74

معارف گياهى ( فارسى )

عنوان مقوى معده و رفع نفخ و گازهاى معده استفاده مىشود . مقدار خوراك براى تهيهء دم‌كرده تا 5 گرم برگ خشك براى يك فنجان آب‌جوش است . در مواردى كه گرد پوست خشك شدهء ريشه مصرف مىشود در حدود 5 گرم آن را در آب عسل مخلوط كرده مىخورند . گونهء ديگرى از اين گياه كه در ايران ديده نشده ولى در چين و مناطق ديگر خاور دور مصارف طبى فراوانى دارد به‌طور مختصر خواص و هويت آن درج مىشود . نام علمى اين‌گونه Dictamnus dasycarpus Turcz . و مترادف آن Dictamnus albus auct . , non L . مىباشد . اين گياه نيز ريشه‌اش مصرف دارويى دارد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى كم‌وبيش شبيه زبان‌گنجشك كاذب ايران است و در آن ديكتامنين ، تريگونلين ، كولين ، اوباكولاكتون ، فراكسىنلون و ساپونين يافت مىشود . در ريشه گياه كه در كوه روئيده است علاوه بر مواد فوق وجود مواد اوباكونونيك اسيد « 1 » ، ديكتامنوليد « 2 » و فيتوسترول نيز تأييد شده است [ ولث اف اينديا ] . خواص - كاربرد در كره از ريشه گياه D . dasycarpus براى معالجهء زردى و جذام استفاده مىكنند [ چونگ ] . و براى تسكين سردرد ، روماتيسم و سرماخوردگى استفاده مىشود [ ايشى دويا ] . در چين قديم اين دارو براى معالجهء اختلالات صفراوى و التهابهاى امعا و احشا كاربرد وسيعى داشته است [ ريد ] . معمول است كه ريشهء گياه را در بهار يا پاييز بيرون آورده شسته و قسمتهاى خشك و ريشكهاى آن را برداشته و آن را شكاف طولى داده و قسمت چوبى وسط آن را برمىدارند و پوست ريشه را در آفتاب خشك مىكنند . اين پوست ريشه بوى خاصى شبيه بوى بز دارد . دارويى است سرد و خنك‌كننده ، تلخ و سموم را پراكنده مىكند . براى رفع خارش پوست ، جوش و

--> ( 1 ) . Obacunonic acid ( 2 ) . Dictamnolide