حسين مير حيدر
75
معارف گياهى ( فارسى )
كورك و زردى تجويز مىشود [ چونگ يائوچى ] . ضمنا قاعدهآور است [ چيو ] . جوشاندهء پوست آن را براى معالجهء جرب ، خارش و ناراحتى پوست روى پوست مىريزند و با آن پوست را مىشويند . استوارت در يادداشتهايش مىنويسد كه آرامبخش ، مقوى ، ضد تب و ضد سرفه مىباشد . لسان العصافير المرّ اين گياه كه در كتب طب سنتى با نام « لسان العصافير المّر » آمده است و فارسى آن زبانگنجشك تلخ است ، گياه دارويى معتبرى است و از داروهاى مشهور ضد اسهال خونى است . گياهى است هندى در ايران تا به حال ديده نشده است . به فرانسوى Holarrhene antidysenterique و به انگليسى Antidysenteric holarrhena ، Conessi tree ، Tellicherry tree و Kurchee tree ناميده مىشود . گياهى است از خانوادهء Apocynaceae نام علمى آن Holarrhena antidysenterica ( Roxb . ) Wall . مىباشد . مشخصات لسان العصافير المرّ درختچه كوچكى است در ابعاد يك بوتهء بزرگ . رنگ پوست آن روشن ، برگهاى آن متقابل ، بيضى ، نوكتيز ، كمى موجدار نسبتا پهن و درشت به طول 20 - 10 سانتىمتر . گلهاى آن سفيد . ميوهء آن استوانهاى نازك دراز به ضخامت 8 - 7 ميلىمتر و به طول 35 - 20 سانتىمتر كه داخل آن دانههاى گياه قرار دارند . دانههاى آن به رنگ قهوهاى و پوشيده از تار است . اين گياه هندى است و در سرتاسر هند مىرويد و در برمه ، تايلند و هندوچين نيز انتشار دارد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در گياه لسان العصافير المّر آلكالوئيدهاى كونسين « 1 » و كورچين و كورچىسين « 2 » وجود دارد . به علاوه از پوست درخت آلكالوئيدهاى
--> ( 1 ) . Conessine ( 2 ) . Kurchicine