حسين مير حيدر
407
معارف گياهى ( فارسى )
گياه تازهء گاو زبان از نظر حكماى طب سنتى گرم و تر مىباشد و خشك آن گرم و خشك است و در مورد خواص آن معتقدند كه مدّر ، معرّق و آرامبخش است . و تمام اعضاى گياه بخصوص گلهاى آن مفرّح و مقوى اعضاى رئيسه بدن است و مسهل ملايمى براى صفرا و سودا مىباشد و براى بيمارىهاى سوداوى ، سرسام و با خود حرف زدن ، وسواس ، ماليخوليا ، خشونت در گلو و سينه ، سرفه ، تنگى نفس ، يرقان و سنگ كليه و مثانه اثر مفيد دارد ولى مضّر طحال است ، از اين نظر بايد از صندل سفيد استفاده كرد . دمكردهء آن با نبات يا شكر و يا عسل براى رفع خشونت سينه ، قصبهء ريه ، سرفه و تنگى نفس مفيد است . مقدار خوراك از جرم گل آن 25 - 10 گرم و بهطور دمكرده و خيس كرده 50 - 25 گرم است . از آب گياه مىتوان تا 120 گرم خورد . روش تهيه عصير گاو زبان : برگ تازه گاو زبان را گرفته در هاون مرمر نرم مىكوبند و معادل خمس وزن برگ كوبيده شده آب اضافه مىنمايند و با فشار از پارچه مىگذرانند و با كاغذ صاف مىكنند . اين عصير مليّن خوبى است و تا 120 گرم مىتوان مصرف كرد . تهيه دمكردهء گاو زبان : 20 - 10 گرم برگ يا گل خشك گاو زبان را در 1000 گرم آبجوش دم مىكنند و صاف مىنمايند ، اين دمكرده را صاف نمايند . براى عرق كردن ، آرامش و لينت مزاج مفيد است . اگر در دمكرده ليموترش اضافه شده و با نبات يا عسل هم شيرين شود در آرامش اعصاب و نشاط تأثير بيشترى دارد . شربت مركب گاو زبان : گل گاو زبان 100 گرم ، گل بنفشه 50 گرم ، بادرنجبويه 35 گرم ، گرد هليله سياه 35 گرم ، افتيمون 35 گرم ، ريشه بسفايج 35 گرم ، اسطوخودوس 35 گرم ، موارد فوق را نيمكوفته نموده با 9 ليتر گلاب بجوشانند تا 3 ليتر شود و پس از صاف كردن با 3 كيلوگرم شكر سرخ مخلوط كرده بجوشانند تا قوام آيد و هربار 50 گرم بنوشند . اين شربت معرق و ملين خوبى است .