حسين مير حيدر

402

معارف گياهى ( فارسى )

گاو زبان به فارسى « گاو زبان » و « ديم‌هاج » و در كتب طب سنتى با نامهاى « لسان الثور » و « ديمهاج » نامبرده مىشود . به فرانسوى دو گونه از آن را با نامهاى Bourrache و Buglosse مىنامند . اين دو گونه داراى خواص مشابهى هستند و به انگليسى به انواع اين گياه Ox - tongue ، Anchusa و Bugloss مىگويند . گياهى است از خانوادهء Boraginaceae ، كه Borraginaceae نيز نوشته مىشود . گونه‌هاى مختلفه آن با نام گاو زبان در طب سنتى مستعمل است كه در اينجا به شرح معروف‌ترين آنها مىپردازيم : 1 . Echium amoenum Fisch . et Mey . . گياهى است مانند اغلب قريب به اتفاق گياهان خانوادهء گاو زبان ، دوساله و چندساله و ساقه و برگهاى آن پوشيده از تار و كرك است . برگها ساده ، ميوهء آن نوك‌تيز ، فندقه ، سطح آن داراى برجستگىهاى كوچك و تيز و كركها در اين نوع نرم است . گلهاى آن درشت به رنگ آبى مايل به بنفش كه در اواسط بهار تا اواسط تابستان ظاهر مىشود . در ايران اطلاق مطلق نام گاو زبان به اين گياه است كه معمولا چون گل آن مصرف مىشود ، گل گاو زبان گفته مىشود و در بازار گلهاى خشك آن به نام گل گاو زبان عرضه مىشود كه اغلب مخلوط با ساير گونه‌ها مىباشد . اين گياه در قسمت وسيعى از مناطق شمال ايران در گيلان ، منجيل ، ارتفاعات عمارلو در چرم‌كش و سياه‌بيشه در راه كرج و چالوس در ارتفاعات بين رودبار و