حسين مير حيدر

403

معارف گياهى ( فارسى )

منجيل در جنوب رودبار و نواحى شمالى هرزويل ، كندوان و جنگل پل‌زنگوله دره چالوس و در گرگان در مينودشت بين گرگان و نوده ديده مىشود . 2 . Anchusa italica Retz . كه مترادف آن A . azurea Mill . و A . paniculata Ait . مىباشد . به فرانسوى Buglosse d , Italie و به انگليسى Sea bugloss گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء Boraginaceae دوساله يا چندساله بلندى آن تا يك متر مىرسد . ساقه و برگهاى آن پوشيده از تارهاى خشن سفيد يا خاكسترى است . برگهاى آن بيضى و نوك‌تيز و گلهاى آن آبى است . اين‌گونه بيشتر در ايتاليا مىرويد و كشت مىشود . در ايران نيز مىرويد و در ايران در شرق در نواحى مرزى حريرود و در شمال ايران در گيلان ، رودبار و مازندران ، و در اطراف تهران در كن و سولقان ، در اصفهان و در آذربايجان نزديك تبريز و يام و در لرستان در ازنا و در نهاوند و كوه گرو ديده مىشود . 3 . Anchusa officinalis L . كه به انگليسى Bugloss گفته مىشود . خيلى شبيه به A . italica مىباشد . ولى گلهايش آبى و بيشتر سفيد و قرمز خوشه‌اى است در ايران تا به حال ديده نشده ولى در اروپاى مركزى و جنوبى فراوان است و در اروپا گياه دارويى در رديف گاو زبان است كه مخلوط با ساير گونه‌ها مصرف مىشود . 4 . Borago officinalis L . . اين گياه به فرانسوى Bourrache officinale و به انگليسى Borage گفته مىشود . از خانوادهء Borginaceae و گياهى است علفى يك ساله بلندى آن تا 60 سانتىمتر . ساقه‌هاى آن شياردار ، ساقه و برگهاى پوشيده از كرك يا موهاى خاكسترى خشن است . برگها منفرد ، بيضى ، غير مسطح و موج‌دار و در قسمت پايين گياه با دمبرگ و در قسمت بالاى گياه بدون دمبرگ است و ساقه را در آغوش مىگيرد . گلهاى آن آبى ( به‌ندرت سفيد يا قرمز ) و در بهار تا اواسط تابستان ظاهر مىشود . اين گياه در تمام قسمتهاى جنوب اروپا بخصوص اسپانيا و همچنين افريقاى شمالى و در آسيا در سوريه مىرويد . در ايران تا به حال گزارشى دربارهء وجود آن داده نشده است ، و به‌هرحال اگر هم باشد تعدادش كم است و در تأمين گاو زبان ايران نقش ندارد و به مقدار محدودى در آذربايجان به منظور توليد گاو زبان تجارتى كاشته مىشود . 5 . گونهء ديگرى كه از نظر خواص كاملا مشابه گونه قبلى ( شماره 4 ) است به نام Buglosse officinalis مىباشد كه به‌طور كلى به فرانسوى Buglosse نيز مىگويند . برگهاى آن به‌طورى كه در شكل ديده مىشود شبيه زبان گاو است . برگها منفرد داراى