حسين مير حيدر
28
معارف گياهى ( فارسى )
مىكنند . يك نوع كتيراى زرد است كه مانند تارها و يا نوارهاى پيچيده و دودى شكل است و ديگر كتيراى سفيد است كه به شكل پارچهء عريضى مىباشد و اطراف يا وسط آنها برآمده است . تركيبات شيميايى كتيرا داراى 15 - 10 درصد آب ، 4 - 3 درصد مواد معدنى و 3 درصد نشاسته است . كتيرا مادهاى است بىبو كه 70 - 60 درصد آن در آب حل نمىشود ولى با جذب رطوبت به صورت لعاب چسبندهاى درمىآيد كه ذرات نشاسته در داخل آن محسوسا ديده مىشود . در كتيرا بهطور كلى دو نوع مادهء مؤثر قابل توجه وجود دارد يكى مادهاى است كه در آب محلول است به نام تراگا كانتين « 1 » ، دوم مادهاى است كه در آب بخصوص آب سرد غير محلول است و باسورين « 2 » ناميده مىشود . تراگاكانتين متشكل است از اورونيك اسيد « 3 » كه به چند مولكول قند آرابينوز « 4 » متصل است . باسورين شامل گالاكتورونيك اسيد « 5 » متصل به قندهاى گالاكتوز « 6 » و كسيلوز « 7 » مىباشد . كتيرا از نظر شيميايى مخلوطى است از تعدادى پلىساكاريد وزن مولكولى كتيرا بالغ بر هشتصد هزار است . خواص - كاربرد از نظر طبيعت صمغ كتيرا ، حكماى طب سنتى اتفاقنظر ندارند . عدهء زيادى آن را از نظر گرمى و سردى معتدل و از نظر رطوبت آن را مرطوب و حتى مرطوبتر از صمغ عربى مىدانند ، ولى عدهء ديگرى از حكما معتقدند كه طبيعت كتيرا سرد و خشك است . از نظر خواص معتقدند كه كتيرا غليظكنندهء خون و مواد رقيقه و بهطور كلى نرمكننده است و حدت اخلاط و حدت داروهاى گرم را كه خورده مىشود ،
--> ( 1 ) . Tragacanthin ( 2 ) . Bassurine ( 3 ) . Uronic acid ( 4 ) . Arabinose ( 5 ) . Galacturonic acid ( 6 ) . Galactose ( 7 ) . Xylose