حسين مير حيدر

29

معارف گياهى ( فارسى )

تسكين مىدهد و معده را تقويت مىبخشد ، نظر به اين خاصيت كتيرا است كه در توصيه‌هاى دارويى طب سنتى غالبا آمده است كه داروهاى خيلى گرم و شديد با كتيرا خورده شود . كتيرا كمى ملين و مسهل است . مخلوط با لعابها و داروهاى مناسب براى زخمهاى چشم ، دردهاى چشم ، و ورم ملتحمه مفيد است . مصرف گرد آن نيز در اين موارد نافع است و از صمغ عربى در موارد اكتحال مؤثرتر است . اگر كتيرا با شير تازهء بز خورده شود براى بند آوردن خونروى از سينه و ساير اعضاى داخلى ، سرفه ، خشونت سينه و حلق و زخمهاى ريه ، گرفتگى آواز نافع است و اگر با عسل مخلوط كرده از آن چسب درست كنند و حبها را در دهان نگه داشته و آب آن را فروبرند براى ناراحتىهاى سينه نافع است . اگر كتيرا مخلوط با داروهاى مناسب خورده شود براى تقويت روده ، تسكين درد كليه و مثانه ، زخم مثانه و مجارى بول مفيد است و اگر آن را با مغز بادام شيرين ، نشاسته و شكر مخلوط كنند ، بسيار چاق‌كننده و مقوى است . اگر لعابهاى مناسب مخلوط به موى ماليده شود از دوتا شدن مو جلوگيرى مىشود . مقدار خوراك آن تنها و يا با داروهاى مختلفه از 25 - 5 گرم مىباشد . توجه : 1 . از جنس Astragalus گياهى به نام Astragalus fasciculaefolius Boiss . در ايران بين كازرون ، بوشهر و شيراز و در مسجد سليمان ، خرّم‌آباد ، لرستان ، كردستان و در لاوه 80 كيلومترى شمال غرب دزفول ديده مىشود . گياهى است خشبى بلندى آن 100 - 30 سانتىمتر شاخه‌هاى آن پوشيده از كرك مجهز به خارهاى دراز و سفيد است . برگهاى آن داراى 3 - 2 جفت برگچه بيضى شكل و كمى گوشتى است . از اين گياه مادهء شيرينى ترشح مىشود كه صادر مىشود . اين ماده به صورت قطعات زرد قهوه‌اى كمرنگ ، شكننده ، بىبو و شيرين و قابل حل در آب و الكل است و شامل ماده‌اى شبيه گليسيريزين « 1 » مادهء فعال ريشهء شيرين‌بيان است . از خمير اين ماده براى تسكين درد گوش به‌طور ضماد استفاده مىشود . و در گذشته خانمها از صمغ آن براى صاف كردن صورت استفاده مىكردند . 2 . گياه ديگرى به نام Astragalus hamosus L . از اين خانواده در ايران در بندرعباس ، جزيرهء قشم ، كاشان در سيلاخور ، شوش ، دهلران ، سياه‌كوه پشت‌كوه ،

--> ( 1 ) . Glycyrrhizine