حسين مير حيدر

331

معارف گياهى ( فارسى )

قىآور است . اگر 60 - 15 گرم عصاره ايرساى تازه يعنى شيرهء ساقهء زيرزمينى تازهء زنبق به‌طور ساده يا مخلوط با عسل ، با آب رازيانه ، يا شربت بنفشه ، يا دم‌كردهء خطمى و يا با سوپ جو خورده شود ، اثر شديد مسهلى آن جبران شده و مسهل خوبى مىشود . ساقهء زيرزمينى خشك زنبق به مقدار 2 - 5 / 0 گرم مخلوط با عسل خورده مىشود . گرد خشك بيخ زنبق عطسه‌آور است و ترشح بزاق را زياد مىكند . اگر حدود 30 گرم روغن بيخ زنبق را به صورت عادى يا دم‌كرده بخورند ، مسهل مناسبى است . و براى بيمارىهاى رحم و اخراج جنين و رفع دل‌پيچه و دردهاى عصبى مفيد است . مضمضه كردن آن مخلوط با سركه براى تسكين درد دندان مفيد است و اگر به صورت قطره در گوش چكانيده شود براى تسكين درد گوش نافع است . خوردن دم‌كردهء 60 - 40 گرم بيخ تازهء آن در 1000 گرم آب جوش براى رفع خواب رفتن عضلات ، رعشه ، فلج ، آسم ، سستى بدن ، سختى تنفس ، تنگى نفس و براى ازدياد حافظه و رفع درد ناحيهء گلو مفيد است . و اگر با آب عسل مخلوط و خورده شود براى استسقا ، پاك كردن مثانه از رطوبتهاى لزج ، تسكين عطش ، تسكين درد سياتيك و جلوگيرى از ترشح غير ارادى و بىموقع اسپرم نافع است . اگر بيخ زنبق جويده شود براى رفع بدبويى ناشى از خوردن چيزهاى بدبو مؤثر است . ضماد برگ آن براى سوختگى اعضا در اثر آب داغ و در موارد گزيدن جانوران خزندهء گزنده مفيد است . گرد بيخ زنبق به صورت گردپاشى براى رفع گوشت زايد در پلكهاى چشم نافع است . اگر گرد بيخ زنبق با سركه مخلوط و در ظرف مسى دم شود براى بهبود زخمها و جراحتهاى مزمن و رويانيدن گوشت و زخمهاى كنار استخوان چه از طريق خوردن و يا ماليدن مؤثر است . تنقيهء دم‌كردهء آن براى سياتيك و رفع بدبويى بواسير و رفع گوشتهاى زيادى نواسير مفيد است . شياف تهيه شده از بيخ زنبق و عسل در مهبل زن براى اخراج جنين و غرغره دم‌كردهء آن با آب عسل براى رفع خشونت قصبته الريه و چكانيدن قطرهء آن در بينى براى رفع بدبويى حفره‌هاى بينى مفيد است . اگر آن را در روغن زيتون بجوشانند و در گوش بچكانند سنگينى گوش را كاهش مىدهد . تخم زنبق خواب‌آور است . روش تهيه روغن بيخ زنبق : ساقهء زيرزمينى آسمان گونى را گرفته و كوبيده تا جوكوب شود در 8 برابر وزن آن آب زلال 24 ساعت بخيسانند ، سپس آن را بجوشانند تا به 4 / 1 وزن كل برسد . بعد آن را ماليده و صاف نموده با 7 برابر وزن آن روغن كنجد يا روغن زيتون بجوشانند تا آب آن كاملا تبخير شود و روغن بماند آن را