حسين مير حيدر
332
معارف گياهى ( فارسى )
خنك كرده در ظرف چينى يا شيشهاى نگهدارند . ماليدن روغن ايرسا براى رفع سردرد و بىخوابى كه در اثر رطوبت باشد و خوردن آن براى رفع تشنج و يا پريدن غير ارادى و خواب رفتن بعضى از اعضاى بدن مفيد است . ضمنا خوابآور مىباشد و اگر چند قطره آن در بينى ريخته شود نيز براى رفع بىخوابى در اشخاص كهنسال مفيد است . خوردن 30 گرم آن مسهل قوى است و اگر با آب عسل مخلوط و غرغره شود براى رفع خشونت قصبته الريه مفيد است . انگشت پيچ ايرسا : بيخ زنبق نيمكوفته 80 گرم ، زوفا خشك 80 گرم ، و آب 1500 گرم . همه را مخلوط نموده بجوشانند تا حدى كه 500 گرم از كل مخلوط بماند . سپس آن را صاف نموده با 500 گرم شكر جوشانده و قوام آورند و هر صبح 40 گرم و هر شب 40 گرم خورده شود . اين انگشت پيچ براى آسم و سرفهء شديد و مزمن رطوبى بسيار نافع است . روش تهيه گرد ايرسا : مقدارى بيخ زنبق را گرفته نيمكوب كرده در گرمخانهاى با حرارت تقريبا 40 درجه سانتىگراد كاملا خشك كنيد . سپس آن را نرم كوبيده و از الك ريز ( 12 ) ردّ كنند . اين گرد خلطآور است و براى خروج اخلاط سينه مفيد است . مادهء شيميايى ايريدين كه از عصارهء بيخ زنبقها و يا از گلايول آبى « 1 » گرفته مىشود از عوامل مسهل و مدّر است و مقدار مصرف آن در حدود 25 سانتىگرم مىباشد و اگر يك گرم ايريدين را با مقدار كافى عصارهء بيخ زنبق مخلوط كرده و ده حب بسازند از 3 - 2 حب آن مسهل خوبى مىباشد .
--> ( 1 ) . Gladiolus